Οι επιστήμονες είχαν υψηλές προσδοκίες για το αντιικό φάρμακο στην αντιμετώπιση της επιδημίας mpox που απειλεί να εξαπλωθεί από την Αφρική, αλλά η κλινική δοκιμή που πραγματοποιήθηκε στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό δεν κατάφερε να αποδείξει την αποτελεσματικότητά του.
Παρά την αποτυχία αυτή, τα αποτελέσματα δείχνουν αισιόδοξα σημεία, καθώς με την κατάλληλη φροντίδα, η θνησιμότητα του ιού μπορεί να μειωθεί σε ποσοστό κάτω από 2%, πολύ χαμηλότερο από τις αρχικές εκτιμήσεις.
Η δοκιμή, που χρηματοδοτήθηκε από τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ, επικεντρώθηκε στην τεκοβιριμάτη, ένα αντιικό φάρμακο της SIGA Technologies, το οποίο αρχικά σχεδιάστηκε για την ευλογιά, μια συγγενική ιογενή νόσο που έχει πλέον εξαλειφθεί.
Παρόλο που η τεκοβιριμάτη έχει χρησιμοποιηθεί συχνά για την αντιμετώπιση της mpox (παλαιότερα γνωστής ως ευλογιά των πιθήκων), δεν υπήρχαν μέχρι πρόσφατα αξιόπιστα κλινικά δεδομένα.
Στις 14 Αυγούστου, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε διεθνή κατάσταση έκτακτης ανάγκης εξαιτίας της απειλής εξάπλωσης ενός νέου στελέχους της mpox, του Κλάδου Ι, το οποίο θεωρείται πιο επικίνδυνο από τον Κλάδο ΙΙ που προκάλεσε την προηγούμενη παγκόσμια επιδημία το 2022.
Σύμφωνα με προκαταρκτικά αποτελέσματα που δημοσιεύθηκαν στις 15 Αυγούστου, η τεκοβιριμάτη δεν επιτάχυνε την ανάρρωση των ασθενών που προσβλήθηκαν από το στέλεχος Κλάδου Ι της mpox.
«Αναμφίβολα, αυτά δεν είναι τα αποτελέσματα που ελπίζαμε» δήλωσε ο Τζέισον Κίντρατσουκ, ιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Μανιτόμπα στον Καναδά, στην ιστοσελίδα του Science.
Παρ’ όλα αυτά, η τελική ανάλυση δεν έχει ολοκληρωθεί και υπάρχει πιθανότητα το φάρμακο να είναι αποτελεσματικό για ορισμένες υποκατηγορίες ασθενών. Η SIGA Technologies δήλωσε ότι η τεκοβιριμάτη προσφέρει «σημαντικό όφελος» σε σοβαρά περιστατικά και σε όσους ξεκινούν τη θεραπεία αμέσως μετά την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Τα τελικά δεδομένα θα δημοσιευθούν σύντομα.
Παραμένει αβέβαιο αν το φάρμακο είναι αποτελεσματικό απέναντι στο στέλεχος Κλάδος Ιb, μια υποπαραλλαγή του Κλάδου Ι, η οποία ανιχνεύθηκε πρόσφατα στη Σουηδία. Υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτό το στέλεχος ίσως μεταδίδεται ευκολότερα μέσω σεξουαλικής επαφής.
Στην Αφρική, ο ιός εξαπλώνεται κυρίως μέσω στενής επαφής, επηρεάζοντας ιδιαίτερα ανηλίκους.
Η νόσος προκαλεί πυρετό και εξανθήματα που εξελίσσονται σε φυσαλίδες γεμάτες υγρό. Αν και οι περισσότεροι ασθενείς αναρρώνουν σε περίπου δύο εβδομάδες, ο ιός μπορεί να είναι θανατηφόρος, κυρίως για ηλικιωμένους, παιδιά και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.
Στην Ελλάδα, είναι διαθέσιμο εμβόλιο για τις ομάδες υψηλού κινδύνου.
Παρά τα μη ικανοποιητικά αποτελέσματα της κλινικής δοκιμής, σημειώθηκε μια αισιόδοξη εξέλιξη: το ποσοστό θνησιμότητας των ασθενών, ανεξαρτήτως αν έλαβαν τεκοβιριμάτη ή εικονικό φάρμακο, ήταν μόλις 1,7%, πολύ χαμηλότερο από το μέσο όρο θνησιμότητας του 3,6% που καταγράφεται στο Κονγκό.
Στο Κονγκό, η θνησιμότητα είχε φτάσει το 7,4% στις πρώτες εννέα εβδομάδες του 2024, με 3.576 ύποπτα κρούσματα και 256 θανάτους.
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι η μειωμένη θνησιμότητα στη δοκιμή οφείλεται στο υψηλό επίπεδο φροντίδας που έλαβαν οι ασθενείς, υποδεικνύοντας ότι σε χώρες με καλά οργανωμένα συστήματα υγείας, η θνησιμότητα μπορεί να είναι χαμηλή.
Επιπλέον, στην Αφρική, το ποσοστό θνησιμότητας μπορεί να είναι χαμηλότερο από αυτό που καταγράφεται, καθώς πολλά ήπια κρούσματα δεν διαγιγνώσκονται ποτέ.
Από τον Ιανουάριο, στο Κονγκό έχουν καταγραφεί 27.000 επιβεβαιωμένα κρούσματα και 1.100 θάνατοι, με την πλειοψηφία των θυμάτων να είναι παιδιά. Το στέλεχος Κλάδος Ιb έχει επίσης εξαπλωθεί σε Ρουάντα, Ουγκάντα, Μπουρούντι και Κένυα.
Μέχρι στιγμής, Σουηδία και Πακιστάν είναι οι μόνες χώρες εκτός Αφρικής όπου έχουν αναφερθεί κρούσματα του νέου στελέχους.
