Το Politico αναφέρεται σε μία από τις μεγαλύτερες απάτες στον αγροτικό τομέα της Ευρώπης
Ένα εκτεταμένο δίκτυο παρατυπιών στον τομέα των αγροτικών επιδοτήσεων της ΕΕ φέρνει στο φως μία υπόθεση που φαίνεται να στερεί από τους πραγματικούς αγρότες τα χρήματα που τους αναλογούν. Σύμφωνα με το Politico και τη δημοσιογράφο Νεκταρία Σταμούλη, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) ερευνά δεκάδες περιπτώσεις όπου Έλληνες πολίτες φέρονται να εισέπρατταν επιδοτήσεις από το 2017 για βοσκοτόπια που δεν τους ανήκαν ή δεν είχαν μισθώσει, καθώς και για αγροτικές δραστηριότητες που δεν πραγματοποιήθηκαν ποτέ.
Η υπόθεση, που μπορεί να αφορά παράνομες πληρωμές ύψους έως και 45 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως, χαρακτηρίζεται ως μία από τις μεγαλύτερες περιπτώσεις απάτης στον αγροτικό τομέα τα τελευταία χρόνια στην ΕΕ. Οι έρευνες εστιάζουν όχι μόνο στους ψευδείς δικαιούχους, αλλά και σε πιθανή εμπλοκή κρατικών αρχών, ιδίως στελεχών του ΟΠΕΚΕΠΕ, του οργανισμού που διαχειρίζεται τις κοινοτικές αγροτικές επιδοτήσεις στην Ελλάδα.
Το σκάνδαλο και οι αποκαλύψεις στο εσωτερικό του ΟΠΕΚΕΠΕ
Η αποκάλυψη ξεκίνησε όταν η Παρασκευή Τυχεροπούλου, επικεφαλής του Εσωτερικού Ελέγχου του οργανισμού, εντόπισε σοβαρές παρατυπίες. Ωστόσο, αντί να ξεκινήσει έρευνα, η ίδια απομακρύνθηκε από τη θέση της, αποκλείστηκε από τις βάσεις δεδομένων και της αφαιρέθηκε η πρόσβαση στο γραφείο της.
Ο δικηγόρος της, Αντώνης Βαγιάνος, ανέφερε στο Politico ότι η μεθοδολογία της αποκάλυψε ένα ευρύ κύκλωμα, το οποίο μέσω ψευδών δηλώσεων ιδιοκτησίας εισέπραττε επιδοτήσεις. Ωστόσο, κάθε φορά που στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ προσπαθούσαν να αναλάβουν δράση, οι επικεφαλής τους απομακρύνονταν με απόφαση του εκάστοτε υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης.
Τα τελευταία πέντε χρόνια, ο ΟΠΕΚΕΠΕ έχει αλλάξει έξι προέδρους, με όσους επιχείρησαν να αποκαλύψουν το σκάνδαλο να οδηγούνται σε αποχώρηση.
Πώς λειτουργούσε το κύκλωμα
Η απάτη ξεκίνησε το 2017, όταν τροποποιήσεις στη νομοθεσία της ΕΕ διεύρυναν τον ορισμό των βοσκοτόπων, συμπεριλαμβάνοντας θαμνώδεις και δασικές εκτάσεις. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να αυξηθεί η επιλέξιμη έκταση στην Ελλάδα, επιτρέποντας σε ορισμένους να εκμεταλλευτούν το σύστημα.
Το Politico αναφέρει ότι τα δεδομένα αυτά ήταν διαθέσιμα σε στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ και τεχνικές εταιρείες που συνεργάζονταν με τον οργανισμό. Λίγο αργότερα, άρχισαν να υποβάλλονται αιτήσεις επιδοτήσεων από άτομα που βρίσκονταν εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από τις εκτάσεις που δήλωναν ως δικές τους.
Οι αιτούντες δεν χρειάζονταν έγγραφα ιδιοκτησίας – αρκούσε ένας αριθμός σε ένα έντυπο. Σύμφωνα με εσωτερικά έγγραφα ελέγχου του ΟΠΕΚΕΠΕ, τα ίδια βοσκοτόπια δηλώνονταν κάθε χρόνο από διαφορετικά άτομα, χωρίς όμως να καταγράφονται διπλοεγγραφές. Αυτό δείχνει ότι κάποιος με πρόσβαση στα αρχεία συντόνιζε το σύστημα ώστε να αποφεύγονται επικαλύψεις.
Πρώην στέλεχος του ΟΠΕΚΕΠΕ δήλωσε στο Politico: «Αυτό το σύστημα δεν θα μπορούσε να έχει δημιουργηθεί χωρίς κάποιον μέσα στον οργανισμό που να ενημερώνει για τις διαθέσιμες εκτάσεις και να διασφαλίζει ότι δεν θα υπάρξουν επικαλύψεις».
Οι περισσότερες ύποπτες αιτήσεις προέρχονταν από την Κρήτη, η οποία το 2020 έλαβε τα δύο τρίτα των συνολικών αγροτικών επιδοτήσεων της χώρας.
Σε κάποιες περιπτώσεις, επιδοτήσεις χορηγήθηκαν ακόμα και για εκτάσεις εκτός Ελλάδας. Σύμφωνα με το Inside Story, 34 αιτήσεις αφορούσαν γη σε χώρες όπως η Βόρεια Μακεδονία, που δεν είναι καν μέλος της ΕΕ.
Οι πρώτες καταδίκες και οι νομικές εξελίξεις
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) ερευνά την υπόθεση από το 2021 και έχει παραπέμψει 70 υποθέσεις στη δικαιοσύνη. Σε μία εξ αυτών, καταδικασθέντες από το Ρέθυμνο έλαβαν ποινές φυλάκισης 12-24 μηνών, ενώ δύο ακόμη υποθέσεις αναμένεται να εκδικαστούν στις 19 Φεβρουαρίου.
Σε άλλη υπόθεση, πρώην υπάλληλος του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, μαζί με μέλη της οικογένειάς του, κατηγορείται ότι έλαβε επιδοτήσεις για 450 στρέμματα ορεινής γης κοντά στα σύνορα με την Αλβανία.
Η πολιτική αντίδραση και η πίεση της ΕΕ
Η υπόθεση έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία τον Μάρτιο του 2024 επέβαλε πρόστιμο 283 εκατομμυρίων ευρώ στην Ελλάδα για κακοδιαχείριση των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων.
Η Κομισιόν έχει προειδοποιήσει ότι η Ελλάδα κινδυνεύει να χάσει τη διαχείριση των κοινοτικών επιδοτήσεων στον αγροτικό τομέα αν δεν ληφθούν δραστικά μέτρα.
Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Κωνσταντίνος Τσιάρας, έχει θέσει τον ΟΠΕΚΕΠΕ υπό αυστηρότερη επιτήρηση, αλλά δεν έχει ακόμη εγκρίνει τη μετάθεση της Τυχεροπούλου στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, παρά το πράσινο φως του Υπουργείου Δικαιοσύνης.
Η απάντηση του ΟΠΕΚΕΠΕ
Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Εργαζομένων του ΟΠΕΚΕΠΕ αντέδρασε στα δημοσιεύματα, υποστηρίζοντας:
«Με αφορμή τα νέα δημοσιεύματα που επιχειρούν συστηματικά και μεθοδευμένα να αμαυρώσουν τη λειτουργία του ΟΠΕΚΕΠΕ (…) οφείλουμε να διευκρινίσουμε ότι ο Οργανισμός δεν αποφασίζει τις πολιτικές στον αγροτικό τομέα, αλλά εφαρμόζει όσα ορίζει το εθνικό και ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο».
Στην ανακοίνωση επισημαίνεται ότι ο ΟΠΕΚΕΠΕ διαχειρίζεται ετησίως περίπου 3 δισ. ευρώ, ελέγχει 6 εκατομμύρια δηλωμένες εκτάσεις αγροτεμαχίων και συνεργάζεται με ελεγκτικές, αστυνομικές και δικαστικές αρχές για την καταπολέμηση κάθε πιθανής απάτης.
Οι εργαζόμενοι ζητούν σύγχρονο τεχνολογικό εξοπλισμό, αξιόπιστα δεδομένα και επαρκές προσωπικό, ενώ τονίζουν ότι «το έργο του Οργανισμού αποσκοπεί στην ενίσχυση και την ανάπτυξη της Αγροτικής Οικονομίας».
