Ο μύκητας Aspergillus είναι παρών παντού – στον αέρα που αναπνέουμε, στο έδαφος, σε τρόφιμα, αλλά και σε οργανικά υλικά που αποσυντίθενται.
Η κλιματική αλλαγή συμβάλλει στην εξάπλωση ενός παθογόνου μικροοργανισμού που απειλεί εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως: του Aspergillus, ενός ευρέως διαδεδομένου περιβαλλοντικού μύκητα που, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ασθένειες και ακόμη και θανάτους.
Αν και τις περισσότερες φορές δεν δημιουργεί προβλήματα, η εισπνοή των σπορίων του από άτομα με ευάλωτο ανοσοποιητικό μπορεί να οδηγήσει στην ασπεργίλλωση – μια λοίμωξη που αναπτύσσεται στους πνεύμονες και μπορεί να εξελιχθεί σε επικίνδυνη κατάσταση αν επεκταθεί σε άλλα όργανα, όπως ο εγκέφαλος, η καρδιά, τα νεφρά ή το δέρμα.
Σύμφωνα με μελέτη του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ, η αύξηση της θερμοκρασίας και του διοξειδίου του άνθρακα ενισχύει την εξάπλωση και τη βιωσιμότητα του μύκητα. Ο καθηγητής Norman Van Rhijn κάνει λόγο για ένα «κρίσιμο σημείο» στην εξάπλωση παθογόνων μυκήτων και προειδοποιεί ότι τα επόμενα χρόνια, είδη όπως ο Aspergillus fumigatus θα μπορούσαν να εξαπλωθούν ακόμη και σε πολικές περιοχές, απειλώντας ακόμη περισσότερους ανθρώπους.
Σε μεγαλύτερο κίνδυνο βρίσκονται όσοι έχουν ήδη εξασθενημένο ανοσοποιητικό – άτομα με άσθμα, κυστική ίνωση, διαβήτη ή υπό θεραπεία με χημειοθεραπεία. Υπολογίζεται ότι τέτοιες μυκητιασικές λοιμώξεις, όπως η ασπεργίλλωση, ευθύνονται για πάνω από 2,5 εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και το είδος Aspergillus flavus, που επίσης επηρεάζεται από τις κλιματικές αλλαγές. Αυτός ο μύκητας παράγει αφλατοξίνες – τοξικές ουσίες που έχουν συνδεθεί με καρκίνο και σοβαρές βλάβες στο ήπαρ. Η αυξημένη θερμοκρασία επιταχύνει την παραγωγή αυτών των ουσιών, απειλώντας και την ασφάλεια της τροφικής αλυσίδας.
Ένα ακόμη σοβαρό πρόβλημα είναι η αυξανόμενη ανθεκτικότητα του μύκητα στα διαθέσιμα φάρμακα. Η υπερβολική χρήση αντιμυκητιασικών τόσο στην ιατρική όσο και στη γεωργία έχει οδηγήσει στην εμφάνιση ανθεκτικών στελεχών – των λεγόμενων «σούπερ-μυκήτων».
Η ταχύτατη εξάπλωση των μυκήτων και η συστηματική τους έκθεση σε φαρμακευτικές ουσίες ενισχύουν την πιθανότητα ανάπτυξης αντίστασης. Σημειώνεται ότι πολλές από τις ουσίες που χρησιμοποιούνται για την προστασία των καλλιεργειών είναι οι ίδιες με αυτές που χρησιμοποιούνται στη θεραπεία ανθρώπων, γεγονός που εντείνει το πρόβλημα.
Παρά τη σοβαρότητα της απειλής, η έρευνα για τις μυκητιασικές ασθένειες παραμένει υποχρηματοδοτούμενη. Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Darius James από το Imperial College του Λονδίνου, πρόκειται για μια διπλή απειλή – τόσο για τη δημόσια υγεία όσο και για την ασφάλεια των τροφίμων.
Το μήνυμα των ειδικών είναι σαφές: χωρίς ουσιαστικές επενδύσεις στην έρευνα και την αντιμετώπιση των μυκητιασικών λοιμώξεων, παθογόνοι οργανισμοί όπως ο Aspergillus θα συνεχίσουν να διαδίδονται, με επιπτώσεις που αγγίζουν όχι μόνο την υγεία, αλλά και το περιβάλλον, την παγκόσμια οικονομία και την τροφική αλυσίδα.
