Ένα από τα πιο ενδεικτικά παραδείγματα κακοδιαχείρισης, προσχηματικών διαγωνισμών και σπατάλης δημόσιου και ευρωπαϊκού χρήματος αποκαλύπτει το πόρισμα της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ), φέρνοντας στο φως το σκάνδαλο με τα περιβόητα “πράσινα σπιτάκια ανακύκλωσης”. Στην καρδιά της υπόθεσης, οι διοικήσεις Περιφερειών και ειδικά η Περιφέρεια Αττικής επί Γιώργου Πατούλη, με κομβικό ρόλο και του τότε Αντιπεριφερειάρχη και Προέδρου της Οικονομικής Επιτροπής, Βασίλη Κόκκαλη.
Το Στημένο Σχήμα των «Δύο»
Κατά τον διαγωνισμό του ΕΣΔΝΑ (Ειδικός Διαβαθμιδικός Σύνδεσμος Νομού Αττικής) – υπό την εποπτεία της Περιφέρειας – συμμετείχαν μόνο δύο εταιρείες: η ΤΕΧΑΝ Α.Β.Ε.Ε. και η ENVIPCO Hellas Μονοπρόσωπη Α.Ε.. Όπως αποκαλύπτει η ΕΔΕΛ, οι εταιρείες δεν ήταν απλώς συνεργαζόμενες, αλλά είχαν στενή εμπορική και οικονομική σύνδεση. Η ΤΕΧΑΝ είναι ο επίσημος αντιπρόσωπος της ENVIPCO στην Ελλάδα, δηλαδή προμηθευτής και κατασκευαστής μοιράζονταν στην ουσία το ίδιο ταμείο.
Και όμως, το θεσμικό πλαίσιο καταστρατηγήθηκε. Παρά τη σαφή εξάρτηση, ο διαγωνισμός έγινε “κλειστός” και απευθύνθηκε μόνο σε αυτές τις δύο εταιρείες, αποκλείοντας κάθε άλλο πιθανό προμηθευτή. Η ΤΕΧΑΝ προσέφερε 300.000 ευρώ ανά μονάδα (χωρίς ΦΠΑ), και η ENVIPCO μόλις 2.500 ευρώ ακριβότερα, μια ψευδής εικόνα ανταγωνισμού που κατέρρευσε υπό τον έλεγχο της ΕΔΕΛ.
Το πόρισμα κάνει λόγο για εικονικό ανταγωνισμό, καθώς και για παραβίαση του θεσμικού πλαισίου, που απαιτεί συμμετοχή τουλάχιστον δύο ανεξάρτητων οικονομικών φορέων σε διαγωνισμούς τέτοιας φύσης.
Ο Ρόλος της Διοίκησης Πατούλη και του Βασίλη Κόκκαλη
Στο επίκεντρο των αποκαλύψεων βρίσκεται η διοίκηση του Γιώργου Πατούλη, η οποία είχε τον πλήρη έλεγχο του ΕΣΔΝΑ κατά την περίοδο που προκηρύχθηκε και υλοποιήθηκε ο διαγωνισμός. Ο Βασίλης Κόκκαλης, με κρίσιμες αρμοδιότητες στην Οικονομική Επιτροπή της Περιφέρειας, είχε την ευθύνη της έγκρισης των οικονομικών όρων και των προσκλήσεων.
Είναι αδιανόητο να υποστηριχθεί ότι ούτε ο Πατούλης, ούτε ο Κόκκαλης, ούτε οι υπόλοιποι αρμόδιοι δεν γνώριζαν τη σαφή σύνδεση μεταξύ ΤΕΧΑΝ και ENVIPCO. Όλα τα στοιχεία ήταν δημόσια, από τη συνεργασία τους που δημοσιευόταν στην ιστοσελίδα της ΤΕΧΑΝ μέχρι τις υπεύθυνες δηλώσεις που κατέθεσαν στο διαγωνισμό. Παρ’ όλα αυτά, η Περιφέρεια Αττικής ενέκρινε και επικύρωσε έναν στημένο διαγωνισμό.
Η Εμφατική Παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Λίγους μήνες πριν τις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2023, ήρθε και η «σφαλιάρα» από τις Βρυξέλλες. Ο Nicola De Michelis, επικεφαλής της Διεύθυνσης Περιφερειακής Ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, απηύθυνε επίσημη επιστολή στον Γενικό Γραμματέα ΕΣΠΑ Δημήτρη Σκάλκο, ζητώντας εξηγήσεις για το κόστος και τη διαδικασία ανάθεσης.
Η Κομισιόν χαρακτήρισε τις τεχνικές προδιαγραφές του διαγωνισμού “αδικαιολόγητα εξειδικευμένες”, αφήνοντας να εννοηθεί ότι είχαν “φωτογραφικό” χαρακτήρα υπέρ της ΤΕΧΑΝ. Παράλληλα, τόνισε πως ανάλογος εξοπλισμός στην ΕΕ κοστίζει 30.000 έως 70.000 ευρώ, τη στιγμή που στην Ελλάδα πωλούνταν έως και 10 φορές ακριβότερα.
Το Πάρτι των Υπερκοστολογήσεων
Η οικονομική διάσταση του σκανδάλου είναι εξίσου κραυγαλέα. Στην Αττική μόνο, η συνολική δαπάνη για την εγκατάσταση των “σπιτιών ανακύκλωσης” άγγιξε τα 27 εκατομμύρια ευρώ χωρίς ΦΠΑ, με μονάδες που κόστιζαν 300.000 ευρώ εκάστη. Σύμφωνα με έρευνα αγοράς της ΕΔΕΛ, ο αντίστοιχος εξοπλισμός διατίθεται στην αγορά μεταξύ 66.000 και 97.000 ευρώ.
Στην Πελοπόννησο, η εταιρεία TOMRA υπέβαλε προσφορά 267.000 ευρώ, η οποία απορρίφθηκε για τυπικούς λόγους, την ώρα που η ΤΕΧΑΝ και η ENVIPCO κατέθεταν προσφορές 310.000 και 290.000 ευρώ αντίστοιχα.
Μια Μεθοδευμένη Αποστράγγιση Δημοσίου Χρήματος;
Το σκάνδαλο των “πράσινων σπιτιών” δεν είναι μια απλή ιστορία προμηθειών. Είναι ένα καλοστημένο κύκλωμα που αποστράγγισε δεκάδες εκατομμύρια ευρώ, στήθηκε με χειρουργική ακρίβεια και λειτούργησε με την ανοχή, αν όχι τη συνενοχή, της πολιτικής ηγεσίας; Η διοίκηση Πατούλη, με κρίσιμη συμμετοχή του Βασίλη Κόκκαλη, είχε κάθε λόγο και κάθε εργαλείο να αποτρέψει μια τέτοια κατάχρηση. Αντί γι’ αυτό, υπέγραψε, ενέκρινε και εφάρμοσε, μετατρέποντας το “πράσινο” σε χρυσάφι για λίγους;
Το ερώτημα πλέον είναι αν η δικαιοσύνη και η ευρωπαϊκή εποπτεία θα φτάσουν στην κορυφή της ευθύνης ή αν το σκάνδαλο αυτό θα προστεθεί στα πολλά που απλώς… ξεχνιούνται.
