Έντονη ανησυχία προκαλούν οι διαδικτυακές «προκλήσεις» που κυκλοφορούν στα social media, όπως στο TikTok, με αφορμή το πρόσφατο περιστατικό του 22χρονου που νοσηλεύεται σε σοβαρή κατάσταση μετά την κατάποση αμάσητου μπέργκερ.
Αν και η οικογένειά του διευκρινίζει ότι ο νεαρός δεν συμμετείχε σε κάποιο challenge, οι επικίνδυνες δοκιμασίες που εμφανίζονται στο διαδίκτυο συνεχίζουν να πολλαπλασιάζονται.
Οι ειδικοί προειδοποιούν
Επιστήμονες που μίλησαν, επισημαίνουν ότι τα επικίνδυνα challenges δεν απευθύνονται αποκλειστικά σε ανηλίκους, παρότι είναι συχνότερα στις ηλικίες 13 έως 15 ετών, αλλά επηρεάζουν και ενήλικες, γεγονός που κάνει το φαινόμενο ακόμη πιο ανησυχητικό.
Η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής του ΕΚΠΑ, αναφέρει ότι πρόκειται για μια τραγική υπόθεση, υπογραμμίζοντας ότι δεν είναι η πρώτη φορά που εμφανίζεται ανάλογος κίνδυνος. Υπενθυμίζει παλαιότερα εξαιρετικά επικίνδυνα challenges, όπως το «blackout challenge», το οποίο συνδέθηκε διεθνώς με περιστατικά ασφυξίας και θανάτους παιδιών.
Άλλες διαδικτυακές προκλήσεις περιλάμβαναν λήψη φαρμάκων, ισορροπία πάνω σε ασταθή αντικείμενα όπως μπουκάλια ή καφάσια και ακόμη και παιχνίδια με τη φωτιά.
Οι «προκλήσεις» μπορούν να αποβούν μοιραίες
Αναφερόμενη στο περιστατικό του 22χρονου, η κυρία Ψαλτοπούλου εξηγεί ότι ο πνιγμός κατά την κατάποση τροφής ή ξένου σώματος μπορεί να οδηγήσει σε θάνατο. «Υπάρχουν κάποια στατιστικά στοιχεία που διαφέρουν ανά χώρα. Π.χ. στη Μεγάλη Βρετανία σημειώνονται 300 θάνατοι ανά χρόνο από επιπλοκές σε μια λανθασμένη κατάποση φαγητού ή ξένου σώματος. Οι “προκλήσεις”, που βλέπουμε στο TikTok και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πραγματικά μπορούν να έχουν θανατηφόρες επιπτώσεις» σημειώνει.
Όπως εξηγεί, αυτά τα περιστατικά εμφανίζονται συχνότερα σε εφήβους, αλλά καταγράφονται και σε νεαρούς ενήλικες. «Πρόκειται για μια στιγμιαία απερισκεψία που δυστυχώς ένα παιδί μπορεί να πληρώσει πολύ ακριβά, στο πλαίσιο της διάθεσης του μιμητισμού, της πρόκλησης και της “διασκέδασης” μεταξύ των παιδιών. Τα παιδιά έχουν την αίσθηση του άτρωτου και αυτό από μόνο του αυξάνει τον κίνδυνο».
Τονίζει ότι η ενημέρωση είναι κρίσιμη τόσο για τα παιδιά όσο και για τους ενήλικες. «Ο φραγμός μπορεί να μπει μέχρι την ηλικία των 15 ετών. Η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση είναι σημαντικές. Κανείς μας δεν είναι άτρωτος. Αυτό πρέπει να είναι το μήνυμα. Όλοι κινδυνεύουμε και όλοι πρέπει να προσέχουμε».
Οι λόγοι που ωθούν παιδιά και ενήλικες στα challenges
Η ψυχολόγος και παιδοψυχολόγος Αλεξάνδρα Καππάτου εξηγεί ότι πίσω από την απόφαση συμμετοχής σε επικίνδυνα challenges μπορεί να κρύβονται πολλοί ψυχολογικοί παράγοντες, τόσο για ανηλίκους όσο και για ενήλικες.
«Καταρχάς, ακόμα και ένας ενήλικας στην ηλικία των 22 ετών, ανάλογα με το πώς έχει μεγαλώσει και το πώς είναι δομημένος ο χαρακτήρας του, μπορεί να επηρεαστεί από τα κοινωνικά δίκτυα, την παρέα, τους φίλους. Βεβαίως πίσω απ’ αυτό, σε ψυχολογικό επίπεδο, μπορεί να κρύβεται ένα παιδί που έχει αγωνία, ανασφάλεια για το πώς το βλέπουν οι άλλοι κλπ. Κάθε περίπτωση είναι διαφορετική. Πρέπει να είναι σαφές ότι αυτές οι viral προκλήσεις, τα challenges, που μπορεί να είναι δυνητικά επικίνδυνα, ψάχνουν να βρουν υποψήφια θύματα. Τα θύματα αυτά είναι τα πιο ευάλωτα άτομα».
Ποια παιδιά διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο
Η κυρία Καππάτου εξηγεί ότι υψηλότερο κίνδυνο παρουσιάζουν έφηβοι που είναι πιο απομονωμένοι, έχουν έντονη ενασχόληση με τα social media, βιώνουν άγχος ή κατάθλιψη, έχουν εμπειρίες εκφοβισμού ή ζουν σε οικογενειακά περιβάλλοντα με αυταρχικές ή ελλιπείς μορφές επικοινωνίας. «Μπορεί να μην νιώθουν σεβασμό, να μην έχουν έναν ενεργητικό τρόπο επικοινωνίας με τους γονείς. Αυτά τα παιδιά ανήκουν στην ομάδα υψηλού κινδύνου. Γι’ αυτό ένα παιδί που είναι απομονωμένο, που έχει αλλάξει συμπεριφορά, θα πρέπει πάντα να μας προβληματίζει».
Προσθέτει ότι απαιτείται οργανωμένη προληπτική πολιτική. «Χρειάζεται πολιτική παρέμβαση στον τομέα της πρόληψης. Πρέπει να σώσουμε τα παιδιά. Η πρόκληση μπορεί να λειτουργεί ως κραυγή βοήθειας. Όλα αυτά είναι καμπανάκια. Είναι μια ευκαιρία μεγάλη για τους γονείς, με αφορμή αυτό δυστυχώς το θλιβερό συμβάν, να κάνουμε μια κουβέντα με τα παιδιά μας».
Παρά τις προσπάθειες πλατφορμών όπως το TikTok, που έχει δημιουργήσει ειδική ενότητα ενημέρωσης από τον Ιούλιο, το επικίνδυνο περιεχόμενο εξακολουθεί συχνά να διαφεύγει των αλγορίθμων και να εξαπλώνεται πριν αφαιρεθεί, δημιουργώντας σοβαρούς κινδύνους για χιλιάδες χρήστες.
