Η κλοπή του αιώνα γονατίζει το κράτος και την ελληνική κοινωνία καθώς πλαστά τιμολόγια εκατοντάδων εκατομμυρίων κυκλοφορούν ανεξέλεγκτα
Η σκοτεινή πλευρά της οικονομίας
Τους τελευταίους δώδεκα μήνες η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις πιο εκτεταμένες και οργανωμένες μορφές οικονομικού εγκλήματος των τελευταίων δεκαετιών. Κυκλώματα πλαστών και εικονικών τιμολογίων, καρουζέλ ΦΠΑ, εταιρείες φαντάσματα και εγκληματικές οργανώσεις που λειτουργούν με τη μεθοδικότητα κανονικών επιχειρήσεων στήνουν μηχανισμούς κλοπής δημόσιου χρήματος. Πίσω από αθώες επωνυμίες, μικρές εταιρείες και εικονικές συναλλαγές κρύβεται η μεγαλύτερη απάτη εις βάρος του Έλληνα φορολογουμένου.
Η ζημιά για το κράτος υπολογίζεται σε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ. Πίσω από τους αριθμούς, υπάρχει μια αθέατη πραγματικότητα: χαμένα κονδύλια για νοσοκομεία και σχολεία, καθυστερημένες υποδομές, αθέμιτος ανταγωνισμός για τις νόμιμες επιχειρήσεις και ένα κράτος που μοιάζει να κυνηγά τη σκιά του.
Τα κυκλώματα που ξεγύμνωσαν το σύστημα
Στη Βόρεια Ελλάδα αποκαλύφθηκε κύκλωμα που λειτουργούσε επί χρόνια με την ακρίβεια οργανωμένου μηχανισμού. Εταιρείες φαντάσματα, εικονικά παραστατικά και συναλλαγές με το εξωτερικό δημιούργησαν μια αλυσίδα κλοπής που ξεπερνά τα τριάντα πέντε εκατομμύρια ευρώ. Στην ίδια υπόθεση φέρονται να εμπλέκονται επιχειρηματίες, πρώην πολιτικός και τραπεζικά στελέχη, με ρόλους διαμεσολαβητών και συντονιστών.
Παράλληλα, στην Αθήνα, ένα άλλο δίκτυο ογδόντα εταιρειών εξέδιδε τιμολόγια ύψους σχεδόν εκατό εκατομμυρίων ευρώ. Οι συναλλαγές ήταν εικονικές, τα εμπορεύματα υπήρχαν μόνο στα χαρτιά, και ο ΦΠΑ δεν αποδιδόταν ποτέ. Τα χρήματα περνούσαν από λογαριασμό σε λογαριασμό, διαλύονταν σε εμβάσματα και εξαφανίζονταν.
Μια τρίτη υπόθεση με εκατόν είκοσι εταιρείες φαντάσματα αποκάλυψε εικονικές συναλλαγές αξίας εκατόν πενήντα τεσσάρων εκατομμυρίων ευρώ. Οι λογαριασμοί έκλειναν λίγο μετά την είσπραξη, οι υπεύθυνοι εξαφανίζονταν και νέες εταιρείες άνοιγαν για να συνεχίσουν τον κύκλο.
Η μέθοδος είναι γνωστή αλλά πάντα αποτελεσματική. Ο λεγόμενος «εξαφανισμένος έμπορος» ιδρύει εταιρείες χωρίς πραγματική δραστηριότητα. Εκδίδει τιμολόγια για ανύπαρκτες συναλλαγές, δημιουργεί δικαίωμα επιστροφής ΦΠΑ ή μεταφέρει χρήματα μεταξύ συνεργών. Όταν ξεκινά ο έλεγχος, η εταιρεία έχει ήδη κλείσει και οι υπεύθυνοι έχουν εξαφανιστεί. Το ίδιο σενάριο επαναλαμβάνεται με διαφορετικά ονόματα, νέους διαχειριστές και φρέσκες επωνυμίες.
Η ζημιά για το Δημόσιο και την κοινωνία
Οι αριθμοί προκαλούν δέος. Η φοροδιαφυγή μέσω εικονικών τιμολογίων στερεί από το Δημόσιο έσοδα που ξεπερνούν τα δύο δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Το κράτος πληρώνει επιστροφές ΦΠΑ που δεν οφείλει, χάνει φόρους, επιβαρύνει τους συνεπείς πολίτες και αποδυναμώνει την κοινωνική συνοχή.
Κάθε ευρώ που χάνεται από τέτοιες υποθέσεις σημαίνει λιγότερα σχολεία, νοσοκομεία και κοινωνικές παροχές. Σημαίνει ότι ο επαγγελματίας που πληρώνει κανονικά τους φόρους του καλείται να σηκώσει το βάρος για λογαριασμό εκείνων που χτίζουν περιουσίες στην πλάτη του. Και σημαίνει ότι η εμπιστοσύνη στον κρατικό μηχανισμό φθείρεται καθημερινά.
Η δράση των αρχών
Η Δικαιοσύνη και οι ελεγκτικές υπηρεσίες έχουν αρχίσει να κινούνται πιο αποφασιστικά. Η Αρχή για το Ξέπλυμα Χρήματος, η Οικονομική Αστυνομία και η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων συνεργάζονται για την αποκάλυψη και την κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων. Σε πολλές περιπτώσεις έχουν δεσμευθεί τραπεζικοί λογαριασμοί, ακίνητα μεγάλης αξίας και πολυτελή αυτοκίνητα.
Ωστόσο, οι καθυστερήσεις παραμένουν. Οι δίκες κρατούν χρόνια, τα αποδεικτικά στοιχεία είναι τεράστια σε όγκο και η διαδρομή του χρήματος δύσκολα ιχνηλατείται. Η γραφειοκρατία, η έλλειψη τεχνολογικών εργαλείων και η υποστελέχωση των ελεγκτικών υπηρεσιών αφήνουν περιθώρια στα κυκλώματα να ανασυντάσσονται.
Τι πρέπει να αλλάξει
Η λύση δεν βρίσκεται μόνο στις συλλήψεις αλλά στη ριζική αναμόρφωση του συστήματος. Η ηλεκτρονική τιμολόγηση πρέπει να γίνει καθολική και πλήρως διασυνδεδεμένη με τις φορολογικές αρχές. Οι έλεγχοι να διεξάγονται σε πραγματικό χρόνο και να συνδυάζονται με αυτόματη διασταύρωση τραπεζικών και εμπορικών δεδομένων. Οι ποινές να είναι αποτρεπτικές, όχι συμβολικές.
Απαραίτητη είναι επίσης η διεθνής συνεργασία, αφού τα περισσότερα κυκλώματα δεν γνωρίζουν σύνορα. Εταιρείες φαντάσματα ιδρύονται σε γειτονικές χώρες, κεφάλαια μεταφέρονται ηλεκτρονικά και τα ίχνη χάνονται εύκολα. Μόνο με κοινή δράση ευρωπαϊκών και εθνικών αρχών μπορεί να περιοριστεί η διεθνής διάσταση αυτής της απάτης.
Η κοινωνική διάσταση
Πίσω από τους αριθμούς και τα διαγράμματα υπάρχει μια βαθύτερη πληγή. Η φοροδιαφυγή αυτού του τύπου δεν είναι απλώς οικονομικό ζήτημα. Είναι κοινωνικό φαινόμενο που υπονομεύει τη δικαιοσύνη, τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Όταν ο πολίτης βλέπει τους μεγάλους να ξεφεύγουν και τους μικρούς να τιμωρούνται, η πίστη στο κράτος καταρρέει.
Η καταπολέμηση των εικονικών τιμολογίων δεν είναι τεχνική υπόθεση λογιστών. Είναι μάχη για την αξιοπρέπεια και τη δικαιοσύνη. Είναι ο αγώνας να αποκατασταθεί η ισορροπία ανάμεσα στον κόπο του πολίτη και στην ευθύνη του κράτους να τον προστατεύει.
Η κλοπή του αιώνα δεν γίνεται στα σκοτάδια των τραπεζών ούτε στα υπόγεια των εταιρειών. Συμβαίνει καθημερινά, μέσα από τα ίδια συστήματα που υποτίθεται ότι προστατεύουν το δημόσιο συμφέρον. Αν η πολιτεία δεν φτάσει αυτή τη φορά μέχρι το τέλος, η ζημιά δεν θα είναι μόνο οικονομική αλλά και ηθική.
Το μήνυμα, ωστόσο, είναι σαφές. Το κράτος και η Δικαιοσύνη, όπως όλα δείχνουν, είναι αποφασισμένοι να κάνουν τα δέοντα μέχρι τέλους. Οι απατεώνες που για χρόνια κυκλοφορούσαν σαν κύριοι στις πλάτες των κορόιδων της ελληνικής κοινωνίας φαίνεται πως αυτή τη φορά θα λογοδοτήσουν.
