Η Ελλάδα και ιδιαίτερα η Αττική βιώνει τις τελευταίες ημέρες μια πρωτοφανή πλημμυρική κρίση εξαιτίας της κακοκαιρίας Byron. Η σφοδρή βροχόπτωση προκάλεσε πλημμύρες σε πολλές περιοχές, διακοπές κυκλοφορίας και σοβαρές ζημιές σε υποδομές και ιδιωτικές περιουσίες. Οι δρόμοι μετατράπηκαν σε ποτάμια και τα υπόγεια σπίτια και καταστήματα πλημμύρισαν μέσα σε λίγα λεπτά.
Η Ρέα, κάτοικος δυτικών προαστίων, περιγράφει την εμπειρία της: Το νερό ανέβηκε μέσα στο σπίτι μας στα γόνατα και παρέσυρε τα πάντα. Προλάβαμε μόνο τα βασικά και το σοκ ήταν τεράστιο. Η Μαρία, που ζει σε ισόγειο διαμέρισμα, λέει: Βγήκαμε στην ταράτσα και παρακολουθούσαμε τα αυτοκίνητα να παρασύρονται και το νερό να ανεβαίνει ασταμάτητα. Δεν πίστευα ότι θα ζούσα ξανά κάτι τέτοιο. Οι μαρτυρίες αυτές δείχνουν την ανθρώπινη διάσταση της κρίσης και τον άμεσο κίνδυνο που αντιμετώπισαν οι πολίτες.
Τα ύψη βροχής που καταγράφηκαν ήταν ιστορικά. Σε περιοχές της Αττικής έπεσε ποσότητα νερού που ισοδυναμεί με τον μηνιαίο μέσο όρο μέσα σε λίγες ώρες. Η επιφανειακή απορροή αυξήθηκε δραματικά γιατί οι αγωγοί ομβρίων και τα φρεάτια δεν είχαν την απαραίτητη χωρητικότητα. Τα φρεάτια φράχτηκαν από φερτά υλικά και φύλλα δέντρων, γεγονός που δημιούργησε σοβαρά προβλήματα στην απορροή. Η σωστή συντήρηση των φρεατίων και η τακτική απομάκρυνση φερτών υλικών αποδεικνύονται κρίσιμα για την αποφυγή πλημμυρών.
Ο Γιώργος, ιδιοκτήτης καταστήματος στη Νέα Πέραμο, περιγράφει: Η τζαμαρία σπάστηκε σαν χαρτόνι και όλα τα προϊόντα παρασύρθηκαν από το νερό. Η ζημιά ήταν ολοκληρωτική μέσα σε λίγα λεπτά. Οι δρόμοι έγιναν χειμάρρους, αυτοκίνητα παρασύρθηκαν και φερτά υλικά κάλυψαν κάθε γωνιά της πόλης, αποκαλύπτοντας τις αδυναμίες των υποδομών.
Οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης δέχτηκαν εκατοντάδες κλήσεις για αντλήσεις νερού και διασώσεις. Οι πολίτες αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να μεταφερθούν σε ασφαλή σημεία. Οι ομάδες διάσωσης χρειάστηκε να αντιμετωπίσουν όχι μόνο την ορμή του νερού αλλά και φερτά υλικά που φράζαν τους δρόμους, δημιουργώντας ένα σκηνικό που έμοιαζε με ζωντανό ντοκιμαντέρ καταστροφής.
Η τεχνική ανάλυση των υποδομών δείχνει ξεκάθαρα τα όρια τους. Οι αγωγοί ομβρίων δεν είχαν τη χωρητικότητα να αντέξουν τις αιχμές ροής, τα φρεάτια φράχτηκαν από φερτά υλικά και οι περιορισμένοι φυσικοί διάδρομοι απορροής δεν μπόρεσαν να κατευθύνουν το νερό. Η ταχύτητα και ο όγκος της ροής ανέδειξαν την ανάγκη για αναβάθμιση των αντιπλημμυρικών έργων με μεγαλύτερους αγωγούς, δεξαμενές ανάσχεσης και προστασία των φυσικών διαδρομών απορροής. Η σωστή συντήρηση των φρεατίων και η περιοδική επιθεώρηση των αγωγών είναι απαραίτητη για την αποτροπή αντίστοιχων κρίσεων στο μέλλον.
Οι ζώνες πρασίνου και οι φυσικές λεκάνες απορροής απέδειξαν την αξία τους, συγκρατώντας μέρος του νερού και μειώνοντας την πίεση στα αστικά δίκτυα. Η εμπειρία των τελευταίων ημερών υπενθυμίζει ότι η πρόληψη και η τακτική συντήρηση των υποδομών είναι η μοναδική ασφάλεια απέναντι σε έντονα καιρικά φαινόμενα.
Η καταστροφή δεν περιορίστηκε μόνο στην Αττική. Περιοχές σε όλη την Ελλάδα αντιμετώπισαν πλημμύρες και ζημιές, αποδεικνύοντας την ανάγκη για συνολικό αντιπλημμυρικό σχεδιασμό που θα συνδυάζει τεχνικά έργα, φυσικές διαδρομές απορροής και σωστή συντήρηση των υποδομών. Οι πολίτες που επλήγησαν δείχνουν ότι η ανθρώπινη διάσταση της κρίσης είναι καθοριστική για τον σχεδιασμό και την προετοιμασία.
Το μήνυμα είναι σαφές: το νερό δεν μπορεί να σταματήσει αλλά μπορεί να διαχειριστεί με γνώση, σοβαρότητα και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Η Ελλάδα βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι και η επόμενη καταιγίδα δεν πρέπει να αιφνιδιάσει τις πόλεις και τους πολίτες. Η προστασία της ζωής και των υποδομών απαιτεί άμεσα μέτρα, αναθεώρηση σχεδιασμού, πλήρη συντήρηση των αντιπλημμυρικών έργων και τακτική επιθεώρηση των φρεατίων για να αποφευχθεί επανάληψη αντίστοιχων καταστροφών.
