Για πρώτη φορά έπειτα από τρεις δεκαετίες, η Κίνα αποφασίζει να φορολογήσει τα προφυλακτικά και τα υπόλοιπα αντισυλληπτικά, εντάσσοντας το μέτρο στην προσπάθεια αντιμετώπισης της έντονης δημογραφικής υποχώρησης.
Από την 1η Ιανουαρίου, τα συγκεκριμένα προϊόντα θα επιβαρύνονται με ΦΠΑ 13%, βάσει του νέου νόμου για τον εκσυγχρονισμό του φορολογικού συστήματος. Με τη ρύθμιση αυτή καταργείται η φοροαπαλλαγή που ίσχυε αδιάλειπτα από το 1993.
Η απόφαση συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική του Πεκίνου να ανακόψει την πτώση των γεννήσεων, η οποία επιταχύνθηκε μετά από περίπου 30 χρόνια εφαρμογής της πολιτικής του ενός παιδιού. Αν και η πολιτική αυτή είχε στόχο τον περιορισμό του υπερπληθυσμού, σήμερα η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με δημογραφική συρρίκνωση και ραγδαία γήρανση του πληθυσμού.
Τα τελευταία χρόνια οι περιορισμοί έχουν χαλαρώσει σημαντικά, επιτρέποντας στα ζευγάρια να αποκτούν έως και τρία παιδιά. Παράλληλα, σε πολλές περιοχές εφαρμόζονται οικονομικά κίνητρα και διευκολύνσεις, όπως επιπλέον άδειες για οικογένειες και νεόνυμφους. Ωστόσο, η επιλογή να αυξηθεί το κόστος των αντισυλληπτικών προκάλεσε κύμα αντιδράσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με πολλούς πολίτες να κατηγορούν την κυβέρνηση ότι επιλέγει ακραίες παρεμβάσεις για να ωθήσει τον πληθυσμό στην τεκνοποίηση.
Ο νέος φορολογικός νόμος περιλαμβάνει παράλληλα ελαφρύνσεις για υπηρεσίες παιδικής φροντίδας και «υπηρεσίες γνωριμιών για γάμο», στο πλαίσιο ενός ευρύτερου πλέγματος κινήτρων υπέρ των γεννήσεων. Για το 2025 έχουν ήδη δεσμευτεί 90 δισ. γιουάν για το πρώτο εθνικό πρόγραμμα επιδότησης παιδικής φροντίδας, ενώ η δημόσια ασφάλιση υγείας προβλέπεται να καλύπτει πλήρως τα έξοδα τοκετού.
Παρά τα μέτρα, τα αποτελέσματα παραμένουν περιορισμένα. Το 2024, ο δείκτης γεννήσεων διαμορφώθηκε σε 6,77 ανά 1.000 κατοίκους, παραμένοντας σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, ενώ ο πληθυσμός της χώρας μειώνεται για τρίτη συνεχόμενη χρονιά.
Την ίδια στιγμή, έντονη ανησυχία προκαλούν καταγγελίες για αυξημένη κρατική παρέμβαση στην ιδιωτική ζωή, με τοπικές αρχές να ζητούν πληροφορίες από γυναίκες σχετικά με τον έμμηνο κύκλο και τα σχέδια τεκνοποίησης, γεγονός που έχει πυροδοτήσει κοινωνική κατακραυγή.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η φορολόγηση των αντισυλληπτικών έχει κυρίως συμβολική διάσταση και δύσκολα θα επηρεάσει ουσιαστικά τις επιλογές των πολιτών. Τα επιπλέον έσοδα υπολογίζονται σε περίπου 5 δισ. γιουάν ετησίως, ποσό μικρό σε σχέση με τα συνολικά δημόσια έσοδα της χώρας. Όπως σημειώνουν ειδικοί, το μέτρο λειτουργεί κυρίως ως πολιτικό μήνυμα για το ποιο πρότυπο οικογένειας θεωρείται πλέον «επιθυμητό» από το κράτος, με τον κίνδυνο οι συνέπειες να επιβαρύνουν κυρίως τις γυναίκες και τα πιο ευάλωτα κοινωνικά στρώματα.
