Ο Βασίλης Σπανάκης περιέγραψε τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης ως «ένα καινοτόμο πλέγμα διατάξεων το οποίο εκσυγχρονίζει και απλουστεύει μια δαιδαλώδη νομοθεσία δεκαετιών». Ο υφυπουργός Εσωτερικών, μιλώντας στο 1ο Πολυθεματικό Συνέδριο Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης στα Ιωάννινα, ανέφερε ότι «η κοινωνία μας χρειάζεται ασφάλεια δικαίου» και ότι ο νέος κώδικας ανταποκρίνεται σε αυτή την ανάγκη.
Τόνισε πως «οι αλλαγές που εισάγονται, είναι προσαρμοσμένες στις αρχές της Δημοκρατικής Συμμετοχής, της Οικονομικής Λογοδοσίας και της Κοινωνικής Συνοχής», επισημαίνοντας ότι ενισχύεται «η ενεργή συμμετοχή του πολίτη» και ότι οι δημότες πρέπει να διαθέτουν μέσα για τον έλεγχο της τοπικής εξουσίας και την άμεση επικοινωνία με τους αιρετούς. Ο νέος κώδικας θα τεθεί σύντομα σε δημόσια διαβούλευση.
Ο κ. Σπανάκης παρουσίασε τους 23 κεντρικούς άξονες της μεταρρύθμισης του υπουργείου Εσωτερικών. Μεταξύ άλλων, προβλέπονται ηλεκτρονική ψηφοφορία για όσους το επιλέξουν, ενιαία εκλογική περιφέρεια σε κάθε δήμο, πλήρης κωδικοποίηση κανόνων για συνενώσεις και μετονομασίες, νέα διαδικασία εκλογών με επιτυχία συνδυασμού άνω του 42% και επανακαθορισμός αρμοδιοτήτων αιρετών και συμβουλευτικών οργάνων.
Προβλέπεται επίσης οργανωμένο πλαίσιο για τα δημοτικά και περιφερειακά συμβούλια, υποχρεωτική συνεδρίαση λογοδοσίας κάθε τέσσερις μήνες, δυνατότητα σύστασης γνωμοδοτικών και επιστημονικών επιτροπών, συγκρότηση συμβουλίου νέων σε δήμους άνω των 2.000 κατοίκων και ενίσχυση της συνέλευσης κατοίκων κάθε κοινότητας.
Σε επίπεδο διοίκησης, εντάσσονται νέες δυνατότητες συνεργασιών μεταξύ δήμων και Περιφερειών, ευελιξία στη στελέχωση, υποστήριξη διεθνών συμπράξεων και αδελφοποιήσεων, καθώς και σαφής οριοθέτηση των αρμοδιοτήτων της δημοτικής αστυνομίας. Παράλληλα θεσπίζονται αναλυτικοί κανόνες για τη διαδικασία κατάρτισης των προϋπολογισμών, δημιουργείται Παρατηρητήριο Οικονομικής Αυτοτέλειας των Ο.Τ.Α. και προβλέπεται υποχρέωση σύνταξης σχεδίου αξιοποίησης περιουσίας.
Εισάγεται ακόμη το «τεκμήριο της καθημερινότητας των κατοίκων των δήμων και των Περιφερειών». Όπως εξήγησε ο υφυπουργός, το «τεκμήριο της καθημερινότητας» αποτελεί εξειδίκευση της συνταγματικής πρόβλεψης περί αρμοδιοτήτων της αυτοδιοίκησης, προσφέροντας μια πιο συγκεκριμένη εξουσιοδότηση στα δημοτικά και περιφερειακά συμβούλια ώστε να προσαρμόζουν τις αρμοδιότητές τους στις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες της περιοχής τους.
Για τη διαμόρφωση του νέου πλαισίου εργάστηκε ειδική επιτροπή με στελέχη του υπουργείου Εσωτερικών, επιστήμονες από τη Δικαιοσύνη και τη Διοίκηση και εκπροσώπους της αυτοδιοίκησης. Συνολικά καταγράφηκαν 1.199 αρμοδιότητες, εκ των οποίων 736 αφορούν τις Περιφέρειες, 400 τους δήμους, 55 τους νησιωτικούς και 8 τους ορεινούς δήμους.
