Η διαβόητη Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνείων των Ηνωμένων Πολιτειών, γνωστή ως ICE, έχει αναδειχθεί σε βασικό εργαλείο της κυβέρνησης Τραμπ για την εφαρμογή της σκληρής πολιτικής απέλασης εκατομμυρίων παράτυπων μεταναστών. Από την έναρξη της δεύτερης θητείας του προέδρου, οι συλλήψεις από την ICE έχουν εκτοξευθεί, οι διελεύσεις των συνόρων έχουν περιοριστεί δραστικά και ο αριθμός των κρατουμένων έχει φτάσει σε πρωτοφανή επίπεδα, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε το NBC News.
Η ένταση που συνοδεύει αυτή την καταστολή έχει μεταφερθεί στους δρόμους μεγάλων πόλεων, όπου μαζικές κινητοποιήσεις αποτελούν πλέον καθημερινό φαινόμενο. Η κατάσταση στη Μινεάπολη επιβαρύνθηκε περαιτέρω μετά την ανάπτυξη 2.000 πρακτόρων της ICE στις αρχές του έτους και κορυφώθηκε με τους θανατηφόρους πυροβολισμούς της ποιήτριας Ρενέ Γκουντ και του νοσηλευτή ΜΕΘ Άλεξ Πρέτι από ομοσπονδιακούς αξιωματούχους. Μέσα σε αυτό το κλίμα, η ICE βρίσκεται στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου για τις αρμοδιότητες, τις μεθόδους και τα όρια δράσης της.
Η ICE αποτελεί την ομοσπονδιακή υπηρεσία επιβολής της νομοθεσίας περί μετανάστευσης και τελωνείων και υπάγεται στο Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ. Είναι υπεύθυνη για έρευνες, συλλήψεις και απελάσεις ατόμων που οι αμερικανικές αρχές θεωρούν ότι διαμένουν παράνομα στη χώρα. Σε αυτές τις περιπτώσεις περιλαμβάνονται άνθρωποι στους οποίους έχει επιβληθεί απομάκρυνση από δικαστήριο μετανάστευσης, άτομα που έχουν εισέλθει επανειλημμένα παράνομα, όσοι παρέμειναν μετά τη λήξη της βίζας τους ή καταδικάστηκαν για συγκεκριμένα εγκλήματα. Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι το 70% όσων συλλαμβάνονται από την ICE διαθέτουν ποινικό μητρώο.
Παράλληλα, η υπηρεσία διαχειρίζεται ένα εκτεταμένο δίκτυο κέντρων κράτησης μεταναστών σε ολόκληρη τη χώρα. Αν και ιδρύθηκε το 2003, η δράση της έχει ενισχυθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια, με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση να διαθέτει το περασμένο καλοκαίρι 76,5 δισεκατομμύρια δολάρια για την επιτάχυνση των απελάσεων, ποσό σχεδόν δεκαπλάσιο από τον συνηθισμένο ετήσιο προϋπολογισμό της.
Βάσει του συνταγματικού πλαισίου, οι πράκτορες της ICE έχουν τη δυνατότητα να κρατούν, να ερευνούν και να συλλαμβάνουν άτομα που θεωρούν ότι βρίσκονται παράνομα στις ΗΠΑ χωρίς δικαστικό ένταλμα. Το ίδιο ισχύει και για ελέγχους σε συνοριακές διελεύσεις. Όταν κάποιος αντιστέκεται στη σύλληψη, επιτρέπεται η χρήση «εύλογης και απαραίτητης βίας». Όπως όλοι οι αξιωματικοί επιβολής του νόμου, οι πράκτορες της ICE μπορούν να καταφύγουν ακόμη και σε θανατηφόρα βία υπό αυστηρές προϋποθέσεις.
Υπόμνημα του DHS από το 2023 διευκρινίζει ότι η θανατηφόρα βία επιτρέπεται «μόνο όταν είναι απαραίτητο», δηλαδή όταν ο πράκτορας «πιστεύει ότι το άτομο που ασκεί τέτοια βία αποτελεί άμεση απειλή θανάτου ή σοβαρής σωματικής βλάβης» για τον ίδιο ή για τρίτους. Οι πράκτορες της ICE δεν είναι αστυνομικοί με την κλασική έννοια και εκπαιδεύονται σε ειδικές ομοσπονδιακές ακαδημίες.
Σε ό,τι αφορά τις συλλήψεις σε κατοικίες, η πάγια νομική αντίληψη είναι ότι δεν μπορούν να εισέλθουν σε σπίτι χωρίς ένταλμα υπογεγραμμένο από δικαστή. Η αρχή αυτή στηρίζεται σε αποφάσεις του Ανώτατου Δικαστηρίου που θέτουν όρια στις κυβερνητικές έρευνες. Για τον λόγο αυτό, οργανώσεις μεταναστών και νομικής βοήθειας συμβουλεύουν εδώ και χρόνια όσους φοβούνται σύλληψη να μην ανοίγουν την πόρτα τους χωρίς δικαστικό ένταλμα.
Ωστόσο, εσωτερικό υπόμνημα της ICE με ημερομηνία 12 Μαΐου, το οποίο είδαν το NBC News και το Associated Press, εισάγει εξαιρέσεις. Σύμφωνα με αυτό, οι πράκτορες μπορούν να εισέλθουν σε κατοικία με διοικητικό ένταλμα όταν έχει εκδοθεί «τελική εντολή απομάκρυνσης». Το έγγραφο προβλέπει ότι οι πράκτορες οφείλουν να «χτυπήσουν και να ανακοινώσουν» την παρουσία τους, να δώσουν χρόνο συμμόρφωσης και να χρησιμοποιήσουν μόνο «την απαραίτητη και εύλογη ποσότητα βίας».
Η Whistleblower Aid, που εκπροσωπεί τους πληροφοριοδότες οι οποίοι αποκάλυψαν το υπόμνημα στο Κογκρέσο, υποστήριξε ότι «αυτή η «πολιτική» αντιβαίνει στο μακροχρόνιο ομοσπονδιακό εκπαιδευτικό υλικό και τις πολιτικές επιβολής του νόμου, οι οποίες έχουν όλες τις ρίζες τους σε συνταγματικές αξιολογήσεις». Από την πλευρά του, εκπρόσωπος του DHS ανέφερε ότι οι μετανάστες στους οποίους επιδίδονται τέτοια εντάλματα «έχουν υποβληθεί σε πλήρη διαδικασία και έχουν λάβει οριστική εντολή απέλασης από δικαστή μετανάστευσης».
Ο πρώην σύμβουλος του αμερικανικού Υπουργείου Δικαιοσύνης Τσάρλι Κούπερ εκτίμησε ότι στη Μινεάπολη οι πράκτορες της ICE ουσιαστικά «ξαναγράφουν νόμους» μέσα από τις πρακτικές τους. Όπως δήλωσε στο Sky News, η ένταση και τα ομοσπονδιακά μέτρα κατά της μετανάστευσης είναι πρωτοφανή. «Αυτοί οι νόμοι ξαναγράφονται ή εφαρμόζονται σε πραγματικό χρόνο, καθώς οι ομοσπονδιακοί πράκτορες προσπαθούν να καταλάβουν ακριβώς πόσο μακριά μπορούν να φτάσουν», είπε, προσθέτοντας ότι οι τοπικές αρχές έρχονται συχνά σε σύγκρουση μαζί τους. Τόνισε επίσης πως το γεγονός ότι τα δύο θύματα των πυροβολισμών ήταν Αμερικανοί πολίτες δημιουργεί «μια πολύ διαφορετική εικόνα από αυτήν που ήθελαν να έχουν ο πρόεδρος Τραμπ και η ομάδα του».
Η ενίσχυση της ICE συνοδεύτηκε από μαζικές προσλήψεις. Σχεδόν 30 δισεκατομμύρια δολάρια από την πρόσθετη χρηματοδότηση κατευθύνθηκαν σε νέο προσωπικό και στις 3 Ιανουαρίου ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε αύξηση του δυναμικού κατά 120%, από 10.000 σε 22.000 πράκτορες. Οι νεοσύλλεκτοι εκπαιδεύονται στο Ομοσπονδιακό Κέντρο Εκπαίδευσης Επιβολής του Νόμου στη Τζόρτζια, με πρόγραμμα οκτώ εβδομάδων που περιλαμβάνει νομοθεσία μετανάστευσης, χειρισμό όπλων, φυσική κατάσταση και τακτικές σύλληψης.
Το DHS αναφέρει ότι η εκπαίδευση καλύπτει τεχνικές σύλληψης, αμυντικές τακτικές για το πώς να «προστατεύουν με ασφάλεια τον εαυτό τους και τους άλλους κατά τη διάρκεια δυνητικά βίαιων συγκρούσεων», διαχείριση κρίσεων, εκτενή σκοποβολή, πολιτική βίας και «ορθή χρήση βίας». Παράλληλα, οι αξιωματικοί συνεχίζουν να περνούν από «αυστηρή εκπαίδευση και καθοδήγηση κατά την εργασία».
Παρά τις διαβεβαιώσεις, δημοσιεύματα έχουν κάνει λόγο για βιαστική διαδικασία προσλήψεων. Σύμφωνα με αναφορές, ορισμένοι νεοσύλλεκτοι τοποθετήθηκαν σε εκπαίδευση πριν ολοκληρωθούν όλοι οι έλεγχοι, με περίπου δέκα να απολύονται αργότερα λόγω ποινικών υποθέσεων, αποτυχίας σε τεστ ναρκωτικών ή ζητημάτων ασφάλειας. Το DHS απάντησε ότι επρόκειτο για «ένα υποσύνολο υποψηφίων» και ότι η πλειονότητα είχε ήδη εμπειρία στην επιβολή του νόμου.
Έρευνα του NBC News αποκάλυψε επίσης πρόβλημα σε εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης που κατηγοριοποιούσε λανθασμένα βιογραφικά. Το DHS το χαρακτήρισε «τεχνικό πρόβλημα» που διορθώθηκε άμεσα και επηρέασε περίπου 200 προσληφθέντες, οι οποίοι στη συνέχεια υποβλήθηκαν στην προβλεπόμενη εκπαίδευση. Σε ανακοίνωση της 22ας Ιανουαρίου, το υπουργείο υποστήριξε ότι «ψευδείς πολιτικοί και τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης συνεχίζουν να δυσφημούν τους αξιωματικούς της ICE».
Οι εντάσεις στη Μινεάπολη αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου κύματος επιχειρήσεων που εξαπλώθηκαν πέρυσι σε πόλεις όπως το Λος Άντζελες, το Σικάγο, η Νέα Ορλεάνη και το Πόρτλαντ. Οι επιδρομές προκάλεσαν μαζικές διαδηλώσεις και οδήγησαν ακόμη και στην ανάπτυξη της Εθνοφρουράς. Από τις 5 Ιανουαρίου, η Μινεάπολη μετατράπηκε σε κεντρικό πεδίο δράσης της ICE στο πλαίσιο της «μεγαλύτερης επιχείρησης του DHS που έχει γίνει ποτέ», με στόχο τη σύλληψη «απατεώνων, δολοφόνων, βιαστών και μελών συμμοριών».
Η κατάσταση επιδεινώθηκε μετά τους θανάτους της Ρενέ Γκουντ και του Άλεξ Πρέτι, με την κυβέρνηση να κάνει λόγο για αυτοάμυνα και μεγάλο μέρος της τοπικής κοινωνίας να αμφισβητεί αυτή την εκδοχή. Οι εξελίξεις αυτές έχουν πυροδοτήσει έντονες αντιδράσεις και έχουν φέρει την ICE στο επίκεντρο μιας βαθιάς πολιτικής και κοινωνικής σύγκρουσης για τα όρια της εξουσίας και τη χρήση βίας στο όνομα της μεταναστευτικής πολιτικής.
