Όταν κάποιος μένει στο τιμόνι ενός κόμματος εξουσίας και μιας χώρας για τόσο καιρό, αυτό δεν είναι απλώς διάρκεια. Είναι βαρύ αποτύπωμα. Είναι αντοχή, αποφάσεις, συγκρούσεις, διορθώσεις. Είναι και φθορά. Και, πάνω απ’ όλα, είναι μια διαρκής αξιολόγηση από την κοινωνία που γίνεται όλο και πιο αυστηρή όσο περνούν τα χρόνια.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συμπληρώνει δέκα χρόνια στην ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας και μετρά πάνω από έξι χρόνια στο τιμόνι της χώρας ως πρωθυπουργός. Η αποτίμηση δεν μπορεί να είναι ούτε ύμνος ούτε μηδενισμός. Αν είναι ύμνος, χάνει την αξία της. Αν είναι μηδενισμός, χάνει την αλήθεια. Η πραγματικότητα είναι πιο απαιτητική. Υπήρξαν λάθη, αστοχίες, καθυστερήσεις, επιλογές που κόστισαν και στιγμές που το κράτος έδειξε κατώτερο των περιστάσεων. Αυτά δεν κρύβονται. Όμως υπήρξαν και χειροπιαστές αλλαγές, ισχυρότερη διεθνής στάση, μεγαλύτερη διοικητική ταχύτητα σε κρίσιμους τομείς και μια συνολική προσπάθεια μετασχηματισμού που, με όλα τα ελλείμματά της, δεν ήταν «μια από τα ίδια».
Το βασικό σήμα της περιόδου Μητσοτάκη είναι ότι η χώρα προσπάθησε να αλλάξει επίπεδο. Όχι πάντα ομοιόμορφα. Όχι χωρίς αντιφάσεις. Αλλά με μια σταθερή γραμμή: λιγότερη αδράνεια, περισσότερη οργάνωση, περισσότερη εξωστρέφεια, πιο καθαρό σχέδιο για το πού θέλει να σταθεί η Ελλάδα σε μια εποχή διεθνών ανατροπών.
Κράτος που κινείται, έστω και με ανομοιογένεια
Το κράτος δεν έγινε τέλειο. Αλλά σε κρίσιμες λειτουργίες έγινε πιο γρήγορο, πιο ψηφιακό, πιο «one stop» για τον πολίτη. Αυτό δεν είναι μικρό. Είναι αλλαγή κουλτούρας. Και όταν αλλάζει κουλτούρα, αλλάζει και η σχέση πολίτη με τη διοίκηση. Η πρόκληση είναι να μη μείνουν οι νησίδες προόδου να συνυπάρχουν με τσέπες παλιάς νοοτροπίας. Γιατί εκεί γεννιέται η αίσθηση αδικίας.
Κοινωνικά ζητήματα που δεν λύθηκαν, αλλά μπήκαν στο τραπέζι πιο συστηματικά
Εδώ είναι ένα σημείο που συχνά χάνεται μέσα στην πόλωση. Μέσα σε δύσκολες συνθήκες, ο Μητσοτάκης επέμεινε να προχωρήσουν αλλαγές που ακουμπούν την καθημερινότητα, όχι μόνο «μεγάλα» projects. Από παρεμβάσεις στη ψηφιακή υγεία και στη λειτουργία υπηρεσιών, μέχρι εργαλεία στην αγορά εργασίας και μέτρα που στόχευσαν να περιορίσουν χρόνιες στρεβλώσεις. Δεν έλυσαν όλα τα προβλήματα. Όμως σε αρκετές περιπτώσεις έβαλαν για πρώτη φορά πλαίσιο πιο σύγχρονο, πιο μετρήσιμο, πιο θεσμικό. Και αυτό έχει σημασία, ειδικά σε μια χώρα που παραδοσιακά δυσκολεύεται να αλλάξει.
Οικονομία με καλύτερη βάση, αλλά κοινωνία με πίεση
Η χώρα κέρδισε πόντους αξιοπιστίας, έφερε επενδύσεις, έδειξε εικόνα σταθερότητας. Όμως η καθημερινότητα δεν μετρά μόνο δείκτες. Μετρά το καλάθι, το ενοίκιο, το άγχος του μήνα, το αν «βγαίνει» η ζωή. Εκεί κρίνονται οι κυβερνήσεις στην πράξη. Και εκεί η επόμενη μέρα θέλει πιο γρήγορο αποτέλεσμα, όχι επικοινωνία. Η αλήθεια είναι ότι η ακρίβεια έφαγε πολιτικό κεφάλαιο, ακόμη κι όταν υπήρξαν προσπάθειες στήριξης, ενώ η στέγαση εξελίχθηκε σε νέο πεδίο κοινωνικής πίεσης. Το ζητούμενο είναι να περάσουμε από τη διαχείριση στην ουσιαστική ανακούφιση.
Διεθνής θέση, αποτροπή και εξοπλιστικά σε δύσκολο περιβάλλον
Σε ένα επικίνδυνο γεωπολιτικό περιβάλλον, η Ελλάδα δεν είχε περιθώριο να παίζει με την αβεβαιότητα. Η επιλογή για συμμαχίες, αναβάθμιση αποτρεπτικής ισχύος και σοβαρό εξοπλιστικό πρόγραμμα λειτούργησε ως ασφάλεια συστήματος. Αυτό πρακτικά έκανε τη χώρα πιο δύσκολο αντίπαλο και ανέβασε το κόστος πρόκλησης για όποιον δοκιμάζει όρια, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας. Η πρόκληση εδώ είναι διπλή: να παραμείνει η στρατηγική σταθερή και να μη χαθεί η επιχειρησιακή συνέχεια, ώστε η αποτροπή να είναι πραγματική και όχι σύνθημα.
Παράλληλα, η χώρα ανέκτησε κύρος στο εξωτερικό μετά από χρόνια αμφισβήτησης και αβεβαιότητας. Και αυτό δεν είναι θεωρητικό: συμβολικά και ουσιαστικά, η Ελλάδα έφτασε σε θέση να έχει για πρώτη φορά Έλληνα πρόεδρο του Eurogroup, τον Κυριάκο Πιερρακάκη, μια εξέλιξη που “γράφει” στην ευρωπαϊκή σκακιέρα και δείχνει αλλαγή σελίδας για την εικόνα της χώρας.
Το μεγάλο πρόβλημα των αντιπάλων του δεν είναι ότι τον πολεμούν. Είναι ότι σπάνια πείθουν ότι μπορούν να κυβερνήσουν.
Η αντιπολίτευση, σε μεγάλο βαθμό, έμεινε στην εύκολη ζώνη της καταγγελίας και της φθοράς, χωρίς να παρουσιάσει συνεκτική πρόταση διακυβέρνησης που να εμπνέει εμπιστοσύνη. Αυτό δεν είναι κριτική «εκ του ασφαλούς». Είναι πολιτική πραγματικότητα. Όταν δεν υπάρχει καθαρή δεύτερη επιλογή, ο πολίτης δεν ψηφίζει με ενθουσιασμό. Ψηφίζει με διαχείριση ρίσκου.
Το τεστ της επόμενης μέρας είναι η φθορά
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει κόπωση. Υπάρχει. Το κρίσιμο είναι αν αυτή η κόπωση θα μετατραπεί σε πολιτική μετακίνηση ή θα μείνει ως γκρίνια χωρίς ρήξη. Και αυτό θα κριθεί εκεί που δεν χωράνε δικαιολογίες: στην ακρίβεια, στην αίσθηση δικαιοσύνης, στη λειτουργία των θεσμών, στην αξιοπιστία του κράτους, στην ασφάλεια της καθημερινότητας.
Αν ο Μητσοτάκης θέλει η διάρκεια να μείνει ως παρακαταθήκη και όχι ως απλή παραμονή, χρειάζεται να δείξει ότι η φθορά δεν τον καθορίζει, αλλά τον αφυπνίζει. Χρειάζεται πιο γρήγορες διορθώσεις, μεγαλύτερη πειθαρχία, λιγότερα λάθη που μοιάζουν με απόσταση από την κοινωνία και μια νέα, καθαρή συμφωνία με το κοινωνικό κέντρο που κρίνει τελικά τις εκλογές. Και πάνω απ’ όλα, χρειάζεται να κερδίσει το στοίχημα της ακρίβειας, της στέγασης και της υπογεννητικότητας: τρία μέτωπα που θα κρίνουν όχι απλώς την επόμενη πολιτική μάχη, αλλά την ίδια την αντοχή της κοινωνίας. Αν σε αυτά υπάρξει πραγματική, ορατή βελτίωση σε μεγάλο βαθμό, τότε ναι: θα έχει γράψει ιστορία.
Στο τέλος, η πολιτική ιστορία δεν γράφεται μόνο από το πόσο έμεινες στην κορυφή. Γράφεται από το αν, μέσα σε μια εξαετή και πλέον πρωθυπουργία με δύσκολες συνθήκες που βίωσε η χώρα, κατάφερες να την κρατήσεις όρθια, να ανοίξεις δρόμους που δεν είχαν ανοίξει και να αποδείξεις στην επόμενη μέρα ότι μπορείς να γίνεις καλύτερος από τον εαυτό σου. Και αν πρέπει να γίνει κάτι σωστά και γρήγορα από εδώ και πέρα, είναι ένα: να πέσει πάνω στην κοινωνία και να λύσει τα ζωτικά της προβλήματα, όχι με λόγια, αλλά με αποτέλεσμα.
