Σοβαρό εμπόδιο στη συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις χώρες της Mercosur έθεσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αποφασίζοντας να ζητήσει έλεγχο νομιμότητας από το ανώτατο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η κίνηση αυτή οδηγεί σε ουσιαστικό πάγωμα της διαδικασίας, καθώς η συμφωνία δεν μπορεί να τεθεί σε ψηφοφορία πριν εκδοθεί η σχετική γνωμοδότηση.
Η παραπομπή εγκρίθηκε με εξαιρετικά οριακή πλειοψηφία, μόλις δέκα ψήφους διαφορά. Συγκεκριμένα, 334 ευρωβουλευτές τάχθηκαν υπέρ, 324 καταψήφισαν και 11 δήλωσαν αποχή. Η απόφαση έγινε δεκτή με χειροκροτήματα από τους υποστηρικτές της, σηματοδοτώντας μια καθοριστική εξέλιξη για το μέλλον της συμφωνίας.
Η διαδικασία στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο εκτιμάται ότι θα διαρκέσει από 18 έως 24 μήνες, γεγονός που σημαίνει ότι η τελική έγκριση από το Ευρωκοινοβούλιο μπορεί να μετατεθεί ακόμη και για δύο χρόνια. Μέχρι τότε, δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί καμία ψηφοφορία επί της συμφωνίας.
Η εξέλιξη αυτή επαναφέρει στο προσκήνιο το ενδεχόμενο προσωρινής εφαρμογής της συμφωνίας από τα εκτελεστικά όργανα της Ένωσης, επιλογή που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανοιχτή πολιτική σύγκρουση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Όπως αναφέρει η εφημερίδα Guardian, αξιωματούχοι στις Βρυξέλλες εξετάζουν το σενάριο προσωρινής εφαρμογής από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία έχει την αποκλειστική αρμοδιότητα για το εμπόριο. Ωστόσο, μια τέτοια κίνηση θεωρείται πολιτικά επικίνδυνη και εξαιρετικά απίθανη λόγω των έντονων αντιδράσεων που θα προκαλούσε.
Το Politico χαρακτηρίζει το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας σημαντική ήττα για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και για τα κράτη που στηρίζουν τη συμφωνία, βλέποντάς τη ως στρατηγικό εργαλείο ενίσχυσης των δεσμών με την Αργεντινή, τη Βραζιλία, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη. Παράλληλα, οι υποστηρικτές της θεωρούν ότι θα μπορούσε να αποτελέσει ανάχωμα απέναντι στους δασμούς του Ντόναλντ Τραμπ.
Λίγες ώρες πριν από την ψηφοφορία, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν απηύθυνε έκκληση προς τους ευρωβουλευτές, τονίζοντας ότι «Όσο περισσότερους εμπορικούς εταίρους έχουμε σε παγκόσμιο επίπεδο, τόσο πιο ανεξάρτητοι είμαστε. Και αυτό είναι ακριβώς αυτό που χρειαζόμαστε τώρα».
Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίστηκε ο πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωκοινοβουλίου Bernd Lange, ο οποίος χαρακτήρισε την απόφαση «Απολύτως ανεύθυνο. Αυτό είναι αυτογκόλ». Σε ανάρτησή του ανέφερε επίσης ότι «Όσοι είναι κατά του #EU #Mercosur πρέπει να ψηφίσουν κατά στη διαδικασία συναίνεσης, αντί να χρησιμοποιούν τακτικές καθυστέρησης με το πρόσχημα της νομικής επανεξέτασης. Είναι πολύ επιζήμιο για τα οικονομικά μας συμφέροντα και τη θέση μας. Η Ομάδα της Ευρώπης βάζει τον εαυτό της σε θέση οφσάιντ».
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι «Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τη συμφωνία Mercosur είναι λυπηρή. Αποτελεί εσφαλμένη εκτίμηση της γεωπολιτικής κατάστασης. Είμαστε πεπεισμένοι για τη νομιμότητα της συμφωνίας. Δεν πρέπει να υπάρξουν άλλες καθυστερήσεις. Η συμφωνία πρέπει να τεθεί σε προσωρινή εφαρμογή».
Αντίθετα, από την πλευρά της Αριστεράς, ο αντιπρόεδρος της Left και ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Κώστας Αρβανίτης χαρακτήρισε την εξέλιξη νίκη των αγροτών και της Αριστεράς, υπογραμμίζοντας ότι «καλούμε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ακούσει επιτέλους το Κοινοβούλιο και να μην προχωρήσει στην προσωρινή εφαρμογή της. Είναι θέμα δημοκρατίας». Οι ευρωβουλευτές που κατέθεσαν την πρόταση ζήτησαν «καθαρή θέση απέναντι στις πραξικοπηματικές πρακτικές με τις οποίες η Κομισιόν προσπαθεί να επιβάλει τη συμφωνία».
Την έντονη κοινωνική αντίδραση αποτύπωσε και η διαδήλωση χιλιάδων αγροτών έξω από την έδρα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο. Σύμφωνα με την αστυνομία, περίπου 5.500 διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν διαμαρτυρόμενοι για τη συμφωνία, στρέφοντας τα πυρά τους κατά της Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν, η οποία είχε υπογράψει πρόσφατα στην Παραγουάη τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με τις χώρες της Mercosur. Ορισμένοι μάλιστα μετέφεραν φέρετρο με το όνομά της, εκφράζοντας με έντονο συμβολισμό την αντίθεσή τους.
