Στην πολιτική δεν υπάρχουν κενά για πολύ. Όταν η κοινωνία βράζει και νιώθει ότι δεν υπάρχει λογοδοσία, κάποιος θα επιχειρήσει να μετατρέψει την οργή σε πολιτική δύναμη. Σε αυτό το φόντο, το όνομα της Μαρίας Καρυστιανού ακούγεται όλο και πιο έντονα ως σημείο αναφοράς ενός νέου εγχειρήματος που δείχνει να περνά από το κοινωνικό αίτημα στη φάση της οργανωμένης πολιτικής παρουσίας.
Το μοντέλο που φαίνεται να χτίζεται δεν μοιάζει με τα κλασικά κόμματα. Δεν ξεκινά από ιδεολογικά μανιφέστα και έπειτα ψάχνει στελέχη. Ξεκινά από ένα ισχυρό ηθικό αφήγημα και πάνω σε αυτό επιχειρεί να “κουμπώσει” πολιτική έκφραση. Το κεντρικό μήνυμα είναι απλό, καθαρό και γι’ αυτό αποτελεσματικό: δεν είναι θέμα δεξιάς ή αριστεράς, αλλά θέμα συστήματος και λογοδοσίας. Αυτό είναι που του δίνει δυνατότητα να απευθυνθεί σε διαφορετικά ακροατήρια και να ενώσει ανθρώπους που κανονικά δεν θα συναντιούνταν ποτέ στην ίδια κάλπη.
Γι’ αυτό και το παρασκήνιο έχει σημασία. Δεν συζητείται μόνο αν προχωρά ή όχι, αλλά και ποιοι συνομιλούν με το περιβάλλον του. Κυκλοφορούν ονόματα ανθρώπων με νομικό ρόλο, αλλά και πρόσωπα με προηγούμενες κομματικές διαδρομές από διαφορετικές πλευρές του πολιτικού φάσματος. Αυτό δημιουργεί δύο αντικρουόμενες αναγνώσεις. Από τη μία, δείχνει προσπάθεια να αποκτήσει οργάνωση, τεχνογνωσία και μηχανισμό. Από την άλλη, δίνει χώρο στην πιο εύκολη κατηγορία που “καίει” κάθε νέο εγχείρημα: ότι είναι νέο περιτύλιγμα με παλιά υλικά.
Η ουσία όμως βρίσκεται στο πού απευθύνεται και ποιον απειλεί. Αν το εγχείρημα πάρει σοβαρά χαρακτηριστικά, οι πρώτοι που θα νιώσουν πίεση δεν θα είναι κατ’ ανάγκη τα μεγάλα κόμματα, αλλά όσοι κινούνται στον χώρο της διαμαρτυρίας. Εκεί υπάρχει ήδη ανταγωνισμός για την αντισυστημική ψήφο και η είσοδος ενός νέου παίκτη με ισχυρό συμβολισμό μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες γρήγορα. Όταν το αφήγημα πατά πάνω σε έννοιες όπως δικαιοσύνη, κάθαρση και λογοδοσία, “τραβά” από πολλαπλές δεξαμενές ταυτόχρονα.
Υπάρχει όμως και ένα μεγάλο ρίσκο, ίσως το μεγαλύτερο. Όταν ένα εγχείρημα στηρίζεται σε ηθικό φορτίο, η αξιοπιστία δεν είναι απλώς σημαντική, είναι τα πάντα. Αν η κοινωνία πιστέψει ότι υπάρχει εργαλειοποίηση ή ότι μετατρέπεται μια συλλογική πληγή σε πολιτικό όχημα, το εγχείρημα μπορεί να καταρρεύσει πριν καν σταθεί. Αν αντίθετα περάσει η εικόνα ότι πρόκειται για πολιτική παρέμβαση επειδή αλλιώς δεν αλλάζει τίποτα, τότε μπορεί να αποκτήσει δυναμική χιονοστιβάδας.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι να αποδείξει ότι δεν μένει στο θυμικό. Για να σταθεί πολιτικά, χρειάζεται καθαρή πρόταση πέρα από τα συνθήματα: θέσεις για θεσμούς, κράτος, ασφάλεια, οικονομία και καθημερινότητα. Η κοινωνία θέλει λογοδοσία, αλλά στις εκλογές θέλει και μια αίσθηση ικανότητας: ότι υπάρχει ομάδα που μπορεί να οργανωθεί και να επιβάλει αλλαγές.
Αν το νέο σχήμα κρατήσει καθαρό το μήνυμα, αποφύγει εσωτερικές ρωγμές και δεν εγκλωβιστεί σε πρόσωπα που θυμίζουν παλιό πολιτικό υλικό, μπορεί να εξελιχθεί σε πραγματικό παίκτη και να ανατρέψει δεδομένα. Αν όμως κυριαρχήσει η εικόνα ενός μίγματος θυμού χωρίς σχέδιο και μιας ετερόκλητης συμμαχίας που δεν πείθει, θα ξεφουσκώσει γρήγορα. Το κλειδί θα είναι απλό: ποιοι θα βγουν μπροστά, με τι ρόλο και με ποιο καθαρό σχέδιο.
