Βαθιά συγκίνηση έχει προκαλέσει η δημοσιοποίηση σπάνιων φωτογραφιών που φέρονται να καταγράφουν την εκτέλεση 200 Ελλήνων αντιστασιακών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, την Πρωτομαγιά του 1944. Οι εικόνες αυτές, που εμφανίστηκαν αρχικά σε διαδικτυακή δημοπρασία στο eBay, έφεραν ξανά στο προσκήνιο μία από τις πιο σκοτεινές στιγμές της Κατοχής.
Η αυθεντικότητα του υλικού δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί επίσημα, ωστόσο τα κόμματα της αντιπολίτευσης ζητούν την άμεση παρέμβαση της Πολιτείας, ώστε οι φωτογραφίες να επιστρέψουν στην Ελλάδα και να εξεταστούν από αρμόδιους φορείς.
Οι φωτογραφίες φαίνεται να προέρχονται από προσωπικό άλμπουμ του Γερμανού αξιωματικού Χέρμαν Χένερ, που υπηρετούσε στο 1012 Festungs Bataillon με έδρα τη Μαλακάσα. Το υλικό εντοπίστηκε από Βέλγο πωλητή, ο οποίος ειδικεύεται σε δημοπρασίες ιστορικών αρχείων και έχει διαθέσει στο παρελθόν χιλιάδες φωτογραφίες αντίστοιχου χαρακτήρα.
Η τιμή των συγκεκριμένων ντοκουμέντων εκτοξεύθηκε, με μία από τις φωτογραφίες, όπου οι μελλοθάνατοι βαδίζουν προς το εκτελεστικό απόσπασμα, να φτάνει τα 2.120 ευρώ. Το γεγονός αυτό προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, καθώς πολλοί κάνουν λόγο για πλειστηριασμό της ίδιας της ιστορικής μνήμης.
Οι πρώτες ταυτοποιήσεις μέσα από συγγενείς
Από τη στιγμή που οι φωτογραφίες κυκλοφόρησαν ψηφιακά, ξεκίνησαν άτυπες προσπάθειες αναγνώρισης των προσώπων μέσω συγγενών και απογόνων. Πρόκειται για μια διαδικασία επισφαλή, αφού το υλικό δεν έχει ακόμη περάσει από επίσημη τεκμηρίωση, ωστόσο ήδη έχουν γίνει οι πρώτες δύο ταυτοποιήσεις, έπειτα από εκτεταμένες διασταυρώσεις.
Ο ψηλός άνδρας με το λευκό πουκάμισο
Στη φωτογραφία όπου οι κρατούμενοι οδηγούνται προς την εκτέλεση, ο ψηλός άνδρας με το λευκό πουκάμισο, δεύτερος στη σειρά, φέρεται να είναι ο Βασίλειος Παπαδήμας. Ήταν αδελφός του εκδότη και αντιστασιακού Δημήτρη Παπαδήμα.
Γεννημένος στην Πύλο το 1909, εργαζόταν σε εργοστάσιο οινοπνευματοποιίας στη Γιάλοβα Μεσσηνίας και είχε πολεμήσει στο αλβανικό μέτωπο. Συνελήφθη τον Αύγουστο του 1941 από Ιταλούς καραμπινιέρους και μεταφέρθηκε διαδοχικά σε στρατόπεδα, πριν εκτελεστεί στην Καισαριανή.
Το γελαστό νέο παιδί
Η δεύτερη ταυτοποίηση αφορά έναν νεαρό άνδρα που διακρίνεται να χαμογελά. Πρόκειται για τον Ηλία Ρίζο του Δημητρίου, αρτεργάτη σε μικρή βιοτεχνία ζυμαρικών στη Λαμία.
Παραδόθηκε στους κατακτητές από Έλληνες συνεργάτες και οδηγήθηκε αρχικά στις φυλακές Λαμίας και στη συνέχεια στο Χαϊδάρι. Η οικογένειά του είχε επίσης έντονη αντιστασιακή δράση και σύνδεση με το ΚΚΕ.
Αφαιρέθηκαν οι φωτογραφίες από το eBay
Το πρωί της Δευτέρας 16 Φεβρουαρίου, σημειώθηκε νέα εξέλιξη, καθώς οι φωτογραφίες αφαιρέθηκαν από τη λίστα του eBay και η δημοπρασία φαίνεται πως έληξε πρόωρα, ενώ κανονικά θα ολοκληρωνόταν στις 23 Φεβρουαρίου.
Πολιτικές αντιδράσεις και αίτημα να περάσουν στο Δημόσιο
Η αντιπολίτευση πιέζει την κυβέρνηση να κινηθεί θεσμικά, ώστε τα ντοκουμέντα να αποκτηθούν από το ελληνικό Δημόσιο και να προστατευθούν ως συλλογική ιστορική κληρονομιά.
Το ΠΑΣΟΚ δηλώνει ότι «Η ιστορία δεν μπαίνει σε πλειστηριασμό» και ζητά επιτροπή αυθεντικοποίησης και αγορά των φωτογραφιών.
Ο ΣΥΡΙΖΑ επισημαίνει πως «αυτά τα ντοκουμέντα δεν είναι εμπόρευμα. Είναι η ιστορία μας».
Το ΚΚΕ χαρακτηρίζει τις φωτογραφίες «συγκλονιστικά ντοκουμέντα» και τονίζει ότι δεν μπορεί να βρίσκονται σε χέρια εμπόρων ή ιδιωτών, αλλά πρέπει να αποδοθούν στον ελληνικό λαό και σε δημόσιους χώρους μνήμης.
Παρέμβαση έκανε και ο Αλέξης Τσίπρας, ο οποίος ζήτησε με επιστολή του προς τον Πρόεδρο της Βουλής να αγοραστούν οι φωτογραφίες ως «μοναδικά ντοκουμέντα μιας περιόδου σκότους, τρόμου, αλλά και ηρωισμού».
Βανδαλισμός στο Σκοπευτήριο
Λίγες ώρες μετά τη δημοσιοποίηση των φωτογραφιών, σημειώθηκε βανδαλισμός στον χώρο του Σκοπευτηρίου, με καταστροφή μαρμάρινων πλακών που φέρουν τα ονόματα των εκτελεσθέντων. Το ΚΚΕ καταδίκασε την πράξη, δηλώνοντας πως κανένα μίσος δεν μπορεί να ακυρώσει τη μνήμη και το δέος που προκαλεί η θυσία των 200.
