Μια ιδιαίτερα σημαντική δικαστική εξέλιξη για την καθημερινή ασφάλεια των πολιτών και τις υποχρεώσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης έφερε η απόφαση του Αρείου Πάγου (ΑΠ 532/2024), η οποία βάζει οριστικό τέλος στις αμφιβολίες γύρω από την ποινική ευθύνη για τα κακοσυντηρημένα πεζοδρόμια.
Το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε πως οι Δήμοι έχουν την αποκλειστική και αυτοτελή υποχρέωση να εξασφαλίζουν ότι τα πεζοδρόμια είναι ασφαλή για τους πολίτες, χωρίς αυτή η ευθύνη να μεταφέρεται στους ιδιώτες.
Το χρονικό του ατυχήματος
Η υπόθεση ξεκίνησε από σοβαρό τραυματισμό γυναίκας στην Αριδαία, όταν σκόνταψε σε αποκολλημένες και υπερυψωμένες πλάκες πεζοδρομίου. Ο Άρειος Πάγος επικύρωσε την καταδίκη του αρμόδιου Αντιδημάρχου Τεχνικών Υπηρεσιών σε ποινή φυλάκισης τεσσάρων μηνών με αναστολή, για σωματική βλάβη από αμέλεια δια παραλείψεως.
Αντίθετα, ο Δήμαρχος αθωώθηκε, καθώς το δικαστήριο έκρινε ότι δεν είχε λάβει γνώση για τη συγκεκριμένη κακοτεχνία. Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει πως η ποινική ευθύνη αποδίδεται πλέον άμεσα στο πρόσωπο που έχει τη συγκεκριμένη αρμοδιότητα μέσα στη δημοτική διοίκηση.
Το καθοριστικό στοιχείο: Η γνώση του κινδύνου
Σημαντικό βάρος στο σκεπτικό των δικαστών είχε το γεγονός ότι ο Αντιδήμαρχος γνώριζε την επικινδυνότητα του σημείου. Η παθούσα είχε επισκεφθεί το γραφείο του δύο χρόνια πριν το ατύχημα και τον είχε προειδοποιήσει για τον κίνδυνο. Παρόλα αυτά, δεν υπήρξε καμία ενέργεια, ούτε ενημέρωση των υπηρεσιών, ούτε καν τοποθέτηση προειδοποιητικής σήμανσης.
Το δικαστήριο τόνισε ότι η ευθύνη του Δήμου παραμένει πλήρης ακόμη και όταν ο πεζός γνωρίζει ότι το πεζοδρόμιο είναι χαλασμένο, χωρίς να υφίσταται «αποκλειστική υπαιτιότητα» του παθόντος, αλλά και όταν ο ιδιοκτήτης του ακινήτου μπροστά από το πεζοδρόμιο αμελεί να προχωρήσει σε επισκευή.
Ποιος έχει την ευθύνη και ποιος πληρώνει
Η απόφαση ξεκαθαρίζει το πλαίσιο και διαχωρίζει με σαφήνεια τις αρμοδιότητες Δήμων και ιδιωτών.
Οι Δήμοι έχουν την υποχρέωση μέριμνας, δηλαδή οφείλουν να επιβλέπουν, να ελέγχουν και να προχωρούν άμεσα σε επισκευές των πεζοδρομίων.
Η ευθύνη των ιδιωτών περιορίζεται μόνο στο οικονομικό σκέλος, καθώς οι ιδιοκτήτες ακινήτων επιβαρύνονται με τη δαπάνη. Αν όμως δεν προχωρήσουν οι ίδιοι στις εργασίες, ο Δήμος είναι υποχρεωμένος να εκτελέσει το έργο άμεσα και στη συνέχεια να καταλογίσει το κόστος στον ιδιοκτήτη.
Παράλληλα, οι Δήμοι οφείλουν να λειτουργούν με γνώμονα τη συνεχή και ασφαλή κυκλοφορία των πεζών, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στην προστασία των ατόμων με αναπηρία, των ηλικιωμένων και των παιδιών.
