Το γνωστό «Άνοιξε θεία, από τη ΔΕΗ είμαστε» δεν αποτελεί πλέον απλώς μια φράση που προκαλεί ειρωνικά χαμόγελα. Έχει μετατραπεί σε βασικό εργαλείο ενός εξελιγμένου μηχανισμού εξαπάτησης που δρα οργανωμένα σε όλη τη χώρα, με επίκεντρο την Αθήνα και στόχο πολίτες κάθε ηλικίας.
Οι ομάδες απατεώνων, συνήθως Ρομά, εμφανίζονται ως τεχνικοί της ΔΕΗ ή του ΔΕΔΔΗΕ και εκμεταλλεύονται τον φόβο, την πίεση και την ψυχολογική κόπωση των θυμάτων. Δεν πρόκειται πια για πρόχειρες απόπειρες απάτης. Οι δράστες διαθέτουν προσωπικά δεδομένα, γνωρίζουν λεπτομέρειες της ζωής των πολιτών και εφαρμόζουν τεχνικές που θυμίζουν ανακριτικές μεθόδους εγκληματολογικών υπηρεσιών.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση της στιχουργού Εύης Δρούτσα, η οποία πείστηκε να αφήσει έξω από το σπίτι της 22.000 ευρώ τυλιγμένα σε αλουμινόχαρτο, πιστεύοντας ότι ακολουθεί οδηγίες τεχνικού για λόγους ασφαλείας.
Η πρώτη ύλη αυτής της απάτης είναι τα data leaks. Οργανωμένα κυκλώματα προμηθεύονται προσωπικά στοιχεία πολιτών ως «πακέτα» στο deep web, τα οποία προέρχονται από εκτεταμένα χακαρίσματα δημόσιων και ιδιωτικών οργανισμών. Τα δεδομένα αυτά δεν καταλήγουν σε τυχαίους χρήστες, αλλά σε εγκληματικές ομάδες που τα αξιοποιούν για σοβαρές απάτες.
Οι τιμές ποικίλλουν ανάλογα με την πληρότητα και τη χρησιμότητα των στοιχείων. Ένα email με κωδικό πρόσβασης πωλείται από λίγα λεπτά έως 2 ευρώ. Λογαριασμοί social media κοστίζουν από 1 έως 10 ευρώ. Στοιχεία πιστωτικών καρτών φτάνουν τα 30 ευρώ, ενώ ένα πλήρες προφίλ ταυτότητας, γνωστό ως fullz, μπορεί να αγγίξει τα 150 ευρώ όταν περιλαμβάνει όνομα, διεύθυνση, ΑΦΜ και έγγραφα. Με αυτά τα δεδομένα, οι απατεώνες γνωρίζουν ποιον καλούν, πού μένει, ποιο είναι το πατρώνυμό του και ποια είναι η οικογενειακή του κατάσταση.
Η απάτη ξεκινά με ένα τηλεφώνημα. Ο αρχηγός της ομάδας συστήνεται ως υπάλληλος εταιρείας ηλεκτρικής ενέργειας και προειδοποιεί για υποτιθέμενο κίνδυνο έκρηξης ή πυρκαγιάς λόγω αυξημένης τάσης. Με απόλυτο και αγχωτικό τόνο, ζητά από το θύμα να συγκεντρώσει χρήματα και τιμαλφή και να τα τοποθετήσει εκτός σπιτιού για «προστασία». Συνεργοί εμφανίζονται στη συνέχεια και τα αφαιρούν.
Σε πολλές περιπτώσεις, η πίεση είναι συνεχής και εξαντλητική. Οι δράστες παραμένουν στο τηλέφωνο ακόμη και δύο ώρες, επαναλαμβάνοντας πληροφορίες, δημιουργώντας πανικό και αποδυναμώνοντας σταδιακά την κριτική σκέψη του θύματος. Ο πολίτης μετατρέπεται σε ένα αγχωμένο άτομο που ακολουθεί μηχανικά κάθε εντολή, όσο παράλογη κι αν είναι.
Όταν το θύμα εμφανίζεται πιο επιφυλακτικό, μέλη του κυκλώματος εισβάλλουν στο σπίτι μεταμφιεσμένα σε τεχνικούς. Προκαλούν σκόπιμα βλάβες σε ηλεκτρικές συσκευές ή τις αποσυνδέουν από το ρεύμα. Λίγο αργότερα, ο συνεργός στο τηλέφωνο ενημερώνει ότι «βλέπει στο σύστημα» πρόβλημα στη συγκεκριμένη συσκευή. Το θύμα διαπιστώνει ότι πράγματι δεν λειτουργεί και πείθεται πως πρόκειται για πραγματικό υπάλληλο του ΔΕΔΔΗΕ. Έτσι, υπακούει στην εντολή να τοποθετήσει χρήματα, κοσμήματα και έγγραφα σε «ειδική σακούλα» ή τυλιγμένα σε αλουμινόχαρτο κάτω από το πατάκι της εισόδου.
Σε άλλες περιπτώσεις, τα θύματα καθοδηγούνται να αφήσουν τα τιμαλφή τους εκτός της οικίας, δήθεν για να προστατευτούν από διαρροή ρεύματος, όπου και τα παραλαμβάνουν οι συνεργοί.
Ο πυρήνας αυτής της απάτης δεν είναι η τεχνολογία, αλλά η εκμετάλλευση της ανθρώπινης ψυχολογίας. Με ψύχραιο ύφος, τεχνικούς όρους και επείγουσες προειδοποιήσεις, οι απατεώνες εκμεταλλεύονται τον φόβο για την ασφάλεια του σπιτιού και την αξιοπιστία που συνοδεύει το όνομα του ΔΕΔΔΗΕ. Έτσι, πολίτες κάθε ηλικίας και μόρφωσης οδηγούνται σε παγίδες που κοστίζουν περιουσίες.
