Η ένταση στη Μέση Ανατολή δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για την παγκόσμια οικονομία, με πιθανές μακροχρόνιες επιπτώσεις στις αλυσίδες εφοδιασμού και στις τιμές της ενέργειας. Σύμφωνα με ανάλυση της διεθνούς εταιρείας οικονομικών μελετών TS Lombard, η κρίση μπορεί να οδηγήσει σε τρία βασικά σενάρια που επηρεάζουν την ανάπτυξη, τον πληθωρισμό και την πορεία της αμερικανικής οικονομίας.
Όπως επισημαίνεται, οι επιπτώσεις από τη σύγκρουση δεν περιορίζονται στο άμεσο κόστος ενέργειας, αλλά επηρεάζουν συνολικά τη ροή βασικών εμπορευμάτων, ιδιαίτερα μέσω των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου πετρελαίου.
Η επικεφαλής οικονομολόγος της GlobalData TS Lombard, Φρέγια Μπίμις, σημειώνει ότι όσο παρατείνεται η κρίση θα προστίθεται ένα «ασφάλιστρο» στις τιμές της ενέργειας, γεγονός που σημαίνει ότι το αυξημένο κόστος μπορεί να παραμείνει ακόμη και μετά την αποκλιμάκωση της έντασης.
Ήδη οι συνέπειες γίνονται αισθητές, καθώς η μέση τιμή της βενζίνης στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει ξεπεράσει τα 4 δολάρια ανά γαλόνι, ενώ το αυξημένο κόστος μεταφοράς επηρεάζει προϊόντα όπως λιπάσματα, ήλιο και άλλα κρίσιμα αγαθά.
Τα τρία πιθανά οικονομικά σενάρια
Πρώτο σενάριο είναι η προσωρινή άνοδος του πληθωρισμού σε συνδυασμό με επιβράδυνση της οικονομίας. Εάν οι τιμές του πετρελαίου διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα, το αυξημένο ενεργειακό κόστος μπορεί να μετακυλιστεί σε όλη την οικονομία, πιέζοντας τα νοικοκυριά και αυξάνοντας τον κίνδυνο ύφεσης. Σε αυτό το περιβάλλον, η ευρύτερη χρήση τεχνητής νοημοσύνης ενδέχεται να εντείνει τις πιέσεις στην αγορά εργασίας, καθώς επιχειρήσεις μπορεί να μειώσουν θέσεις εργασίας για να περιορίσουν τα έξοδα.
Δεύτερο σενάριο είναι ο στασιμοπληθωρισμός, δηλαδή η ταυτόχρονη παρουσία υψηλού πληθωρισμού και ασθενικής ανάπτυξης. Πρόκειται για μια δύσκολη κατάσταση για τις κεντρικές τράπεζες, καθώς περιορίζονται τα περιθώρια παρέμβασης. Ορισμένοι αναλυτές θεωρούν ότι ο κίνδυνος αυτός έχει ήδη αυξηθεί, αφού ο πληθωρισμός ήταν πάνω από τους στόχους πριν ακόμη ξεκινήσει η σύγκρουση, ενώ η ανάπτυξη κινείται σε χαμηλά επίπεδα.
Τρίτο σενάριο είναι η καθυστερημένη επανεκκίνηση της οικονομικής ανάπτυξης, συνοδευόμενη από νέα άνοδο του πληθωρισμού. Εάν οι τιμές της ενέργειας υποχωρήσουν σχετικά σύντομα, η οικονομία των Ηνωμένων Πολιτειών θα μπορούσε να επιστρέψει σταδιακά σε πορεία ανάπτυξης. Ωστόσο, η αύξηση της ζήτησης μπορεί να δημιουργήσει ελλείψεις εργατικού δυναμικού και να οδηγήσει σε άνοδο μισθών, προκαλώντας νέες πληθωριστικές πιέσεις από το 2027.
Η αμερικανική αγορά εργασίας αντιμετωπίζει ήδη περιορισμένη προσφορά εργαζομένων λόγω της γήρανσης του πληθυσμού, της χαμηλότερης μετανάστευσης και της μειωμένης συμμετοχής στην εργασία. Αν η ζήτηση για προσωπικό παραμείνει υψηλότερη από την προσφορά, το κόστος εργασίας ενδέχεται να αυξηθεί, επιβαρύνοντας περαιτέρω τον πληθωρισμό.
Συνολικά, οι εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι ο πληθωρισμός στις Ηνωμένες Πολιτείες θα παραμείνει πάνω από τον επιθυμητό στόχο κατά μέσο όρο για τα επόμενα δύο χρόνια, γεγονός που ενισχύει την αβεβαιότητα για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας.
