Δεκαέξι χρόνια μετά τη Marfin και λίγες ημέρες από τη φονική εμπρηστική επίθεση στη Θεσσαλονίκη, οι τελευταίες συλλήψεις στέλνουν ένα καθαρό μήνυμα: όποιος πιστεύει ότι ο χρόνος αρκεί για να σβήσει ένα έγκλημα, αργά ή γρήγορα θα διαψευστεί. Τον τελευταίο λόγο θα τον έχει η Δικαιοσύνη.
| MARFIN Δύο 42χρονοι συνελήφθησαν και θα απολογηθούν την Τρίτη για ανθρωποκτονία από πρόθεση κατά συρροή. Ένταλμα έχει εκδοθεί και για γυναίκα που ζει στη Βρετανία, ενώ η υπόθεση άνοιξε ξανά ύστερα από νέα αξιολόγηση παλιού οπτικού και ψηφιακού υλικού. | ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Τρεις συλλήψεις, δύο στη Θεσσαλονίκη και μία στα Χανιά, για τη φονική επίθεση στο σπίτι της οικογένειας Νέστορα. Η Αντιτρομοκρατική κινήθηκε μέσα σε εννέα ημέρες, αξιοποιώντας κάμερες, διαδρομές και στοιχεία από τις έρευνες. |
Ο ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΗΡΘΕ
Πόσοι πίστεψαν ότι δεν θα χτυπήσει ποτέ η πόρτα τους;
Ότι περνούν τα χρόνια, οι φάκελοι σκονίζονται, οι εικόνες ξεθωριάζουν και στο τέλος η κοινωνία κουράζεται να ρωτά. Ότι μια κουκούλα, μια διαδρομή μέσα στο πλήθος ή ένα καλά κρυμμένο ίχνος αρκούν για να χαθείς για πάντα.
Έκαναν λάθος.
Μέσα σε λίγες ώρες, δύο βαριές υποθέσεις βρέθηκαν ξανά στο κέντρο της επικαιρότητας. Η μία κουβαλά δεκαέξι χρόνια οργής και αναπάντητων ερωτημάτων. Η άλλη είναι ακόμη νωπή και μυρίζει καμένο. Στη μία, τρεις εργαζόμενοι της Marfin δεν γύρισαν ποτέ στα σπίτια τους. Στην άλλη, η Βάγια Νέστορα έχασε τη ζωή της μέσα στο σπίτι της στη Θεσσαλονίκη.
Δεν είναι η ίδια υπόθεση. Δεν έχουν τους ίδιους ανθρώπους, ούτε το ίδιο χρονικό βάθος. Έχουν όμως κάτι που δεν επιδέχεται ωραιοποίηση: τη φωτιά ως όπλο και την ανθρώπινη ζωή ως λεπτομέρεια.
Στις 5 Μαΐου 2010, η Αγγελική Παπαθανασοπούλου, η Παρασκευή Ζούλια και ο Επαμεινώνδας Τσάκαλης πήγαν στη δουλειά τους στο υποκατάστημα της Marfin στην οδό Σταδίου. Η Αγγελική ήταν έγκυος. Όταν η τράπεζα τυλίχθηκε στις φλόγες, οι τρεις εγκλωβίστηκαν και πέθαναν από ασφυξία και εγκαύματα. Η χώρα είδε τότε, χωρίς φίλτρα, πού οδηγεί η βία όταν ντύνεται με πολιτικό άλλοθι.
Για δεκαέξι χρόνια η υπόθεση έμενε ανοιχτή. Όχι μόνο στα χαρτιά. Έμενε ανοιχτή στις οικογένειες, στους ανθρώπους που επέζησαν, σε όσους θυμούνται εκείνη την ημέρα και ακόμη αναρωτιούνται πώς είναι δυνατόν ένα τέτοιο έγκλημα να μη βρίσκει απάντηση.
Τώρα υπάρχουν δύο συλλήψεις. Δύο άνδρες, σήμερα 42 ετών, οδηγήθηκαν στη Δικαιοσύνη και πήραν προθεσμία να απολογηθούν την Τρίτη για ανθρωποκτονία από πρόθεση κατά συρροή. Για ακόμη μία γυναίκα, που ζει στη Βρετανία, έχει εκδοθεί ένταλμα. Οι δύο συλληφθέντες αρνούνται την εμπλοκή τους. Και σωστά, από εδώ και πέρα, δεν αποφασίζουν τα πρωτοσέλιδα. Αποφασίζουν τα στοιχεία, η ανάκριση και το δικαστήριο.
Αυτό όμως δεν αλλάζει τη σημασία της αστυνομικής εξέλιξης. Η υπόθεση δεν ξαναβγήκε μπροστά επειδή κάποιος έκανε μια επετειακή δήλωση. Ξαναβγήκε επειδή ο φάκελος ανοίχτηκε, το παλιό υλικό ξανακοιτάχτηκε και νέες πληροφορίες μπήκαν δίπλα σε φωτογραφίες, βίντεο και δεδομένα από άλλες δικογραφίες. Μια έρευνα που για πολλούς είχε τελειώσει, άρχισε ουσιαστικά από την αρχή.
Λίγες ημέρες νωρίτερα, στη Θεσσαλονίκη, η εικόνα ήταν διαφορετική αλλά το αποτέλεσμα το ίδιο σκληρό. Τα ξημερώματα της 1ης Ιουλίου τοποθετήθηκαν εμπρηστικοί μηχανισμοί σε κατοικίες πολιτικών προσώπων. Στο σπίτι της οικογένειας της Αφροδίτης Νέστορα, η έκρηξη και η φωτιά μετέτρεψαν μια επίθεση εκφοβισμού σε φονική παγίδα. Η Βάγια Νέστορα έχασε τη ζωή της. Η κόρη της, ο σύζυγός της και ακόμη δύο ένοικοι τραυματίστηκαν.
Εννέα ημέρες μετά, η Αντιτρομοκρατική προχώρησε σε τρεις συλλήψεις. Δύο άνδρες, 29 και 24 ετών, συνελήφθησαν στη Θεσσαλονίκη. Μια 26χρονη εντοπίστηκε στα Χανιά, όπου είχε μεταβεί μετά την επίθεση. Σύμφωνα με όσα περιλαμβάνονται μέχρι τώρα στη δικογραφία, ο 29χρονος και η 26χρονη φέρονται να συνδέονται με την τοποθέτηση του μηχανισμού, ενώ ο 24χρονος κατηγορείται ότι τους παρείχε χώρο κοντά στο σημείο. Και εδώ η Δικαιοσύνη θα κρίνει. Όχι εμείς.
Αλλά ας μη χαθούμε πίσω από τις νομικές διατυπώσεις. Η ουσία είναι απλή. Σε δύο υποθέσεις με νεκρούς, οι υπηρεσίες δεν σήκωσαν τα χέρια. Στη μία κινήθηκαν γρήγορα. Στην άλλη επέστρεψαν ύστερα από δεκαέξι χρόνια σε έναν φάκελο που πολλοί θεωρούσαν νεκρό.
Αυτό πρέπει να αναγνωριστεί.
Όχι με θριαμβολογίες. Όχι με κομματικές κορώνες. Με την καθαρή παραδοχή ότι η Ελληνική Αστυνομία έκανε σοβαρή δουλειά. Άνθρωποι πέρασαν ώρες πάνω από παλιά πλάνα, διαδρομές, καταθέσεις και τεχνικά δεδομένα. Κάποιοι δεν δέχθηκαν το εύκολο «δεν γίνεται άλλο». Και το αποτέλεσμα ήταν δύο επιχειρήσεις που έφεραν πέντε πρόσωπα ενώπιον των αρχών για δύο από τις πιο βαριές υποθέσεις των τελευταίων ετών.
Υπάρχει και πολιτική ευθύνη σε αυτό. Όχι για να μοιραστούν μετάλλια πριν μιλήσουν οι δικαστές. Αλλά γιατί οι υπηρεσίες δουλεύουν διαφορετικά όταν έχουν καθαρή εντολή να συνεχίσουν, να ανοίγουν ξανά φακέλους και να μην υπολογίζουν το πολιτικό κόστος. Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει επιλέξει να βάλει την ασφάλεια και την αντιμετώπιση της τρομοκρατικής βίας ψηλά. Ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης γνωρίζει αυτό το πεδίο και, στη συγκεκριμένη συγκυρία, το αποτέλεσμα των υπηρεσιών τον δικαιώνει. Μέχρι εκεί. Τα υπόλοιπα θα τα πει η πορεία των υποθέσεων.
Γιατί εδώ υπάρχει μια λεπτή αλλά ουσιαστική γραμμή. Άλλο η επιτυχία μιας έρευνας που φτάνει σε συλλήψεις και άλλο η απόδειξη της ενοχής. Οι κατηγορούμενοι έχουν δικαιώματα. Έχουν δικηγόρους. Έχουν το τεκμήριο αθωότητας. Αυτή η γραμμή δεν είναι τυπικότητα. Είναι η διαφορά ανάμεσα σε μια οργανωμένη Πολιτεία και σε έναν όχλο που ζητά αίμα.
Το ίδιο δικαίωμα όμως έχει και η κοινωνία: να απαιτεί απαντήσεις. Να μάθει ποιοι έβαλαν τη φωτιά στη Marfin. Ποιοι γνώριζαν ότι υπήρχαν άνθρωποι μέσα. Ποιοι σχεδίασαν τις επιθέσεις στη Θεσσαλονίκη. Αν υπήρχαν συνεργοί. Αν υπήρχε μεγαλύτερο δίκτυο. Και, πάνω απ’ όλα, γιατί για τόσα χρόνια κάποιοι πίστευαν ότι δεν θα φτάσει ποτέ η ώρα να λογοδοτήσουν.
Η επιζήσασα της Marfin, Αγγελική Καραγιάννη, είπε ότι ο εντοπισμός των πραγματικών δραστών είναι ζήτημα ηθικής δικαίωσης και ότι οι άνθρωποι που επέζησαν είχαν χάσει τις ελπίδες τους. Αυτή είναι ίσως η πιο βαριά φράση των ημερών. Όχι οι ανακοινώσεις. Όχι τα τηλεοπτικά παράθυρα. Η παραδοχή ενός ανθρώπου ότι είχε πάψει να περιμένει.
Και τώρα;
Τώρα κανείς δεν πρέπει να βιαστεί να γράψει το τέλος. Η Marfin δεν εξιχνιάστηκε οριστικά επειδή έγιναν συλλήψεις. Η υπόθεση της Θεσσαλονίκης δεν έκλεισε επειδή τρεις άνθρωποι οδηγήθηκαν στον εισαγγελέα. Οι δικογραφίες θα δοκιμαστούν. Οι ισχυρισμοί θα ελεγχθούν. Οι υπερασπίσεις θα ακουστούν. Μπορεί να υπάρξουν νέα στοιχεία, νέοι κατηγορούμενοι ή και ανατροπές.
Αλλά ένα πράγμα άλλαξε ήδη.
Έσπασε η βεβαιότητα ότι ο χρόνος είναι ασυλία.
Κάποιοι περίμεναν δεκαέξι χρόνια. Άλλοι μόλις εννέα ημέρες. Η απόσταση είναι τεράστια, το μήνυμα όμως ίδιο: κανένας φάκελος δεν πρέπει να θεωρείται χαμένος όταν υπάρχουν ακόμη ίχνη, στοιχεία και άνθρωποι που επιμένουν.
Δεν ζητάς από το κράτος να είναι αλάνθαστο. Ζητάς να μην παραιτείται. Να ψάχνει μέχρι εκεί που αντέχουν τα στοιχεία. Να αφήνει τη Δικαιοσύνη να κάνει τη δουλειά της. Και να μην επιτρέπει σε κανέναν να κοιμάται ήσυχος μόνο και μόνο επειδή πέρασαν τα χρόνια.
Ο λογαριασμός δεν πληρώνεται στα πρωτοσέλιδα.
Πληρώνεται στις δικαστικές αίθουσες.
Και αυτή τη φορά, τουλάχιστον, η πόρτα άνοιξε.
