Το σήμα ότι η φετινή Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης θα αποτελέσει το μεγάλο οικονομικό και πολιτικό ορόσημο της κυβέρνησης έδωσε ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης, αποκαλύπτοντας για πρώτη φορά το μέγεθος του πακέτου που ετοιμάζεται για τις εξαγγελίες του Κυριάκου Μητσοτάκη. Το οικονομικό πακέτο θα ξεπεράσει το 1 δισ. ευρώ, με στο επίκεντρο των παρεμβάσεων να βρίσκονται η μεσαία τάξη, οι συνταξιούχοι, οι οικογένειες, οι νέοι και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Η δήλωση αυτή ανεβάζει τον πήχη των προσδοκιών ενόψει της Θεσσαλονίκης, την ώρα που στο κυβερνητικό επιτελείο συνεχίζεται η επεξεργασία των επιμέρους μέτρων. Το τελικό πακέτο δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, ωστόσο τα σενάρια που έχουν δει το φως της δημοσιότητας δείχνουν ότι η κυβέρνηση εξετάζει ένα ευρύτερο πλέγμα φορολογικών και εισοδηματικών παρεμβάσεων.
Ο Νίκος Παπαθανάσης έδωσε τον βασικό αριθμό που μέχρι σήμερα έλειπε από την εξίσωση, διευκρινίζοντας ότι οι τελικές αποφάσεις ανήκουν στον πρωθυπουργό. Η κυβέρνηση, επομένως, δεν περιορίζεται σε μία μεμονωμένη παροχή ή σε ένα εφάπαξ βοήθημα, αλλά κινείται προς ένα ευρύτερο πακέτο φορολογικών και εισοδηματικών ελαφρύνσεων, το οποίο θα πρέπει να αποτυπωθεί στον προϋπολογισμό και να έχει διάρκεια. Η φετινή ΔΕΘ αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς το Μέγαρο Μαξίμου θέλει να παρουσιάσει όχι μόνο μέτρα άμεσης ανακούφισης αλλά και έναν σχεδιασμό που θα εκτείνεται στην επόμενη τετραετία.
Το μήνυμα που εκπέμπεται από την κυβέρνηση είναι σαφές: η μεσαία τάξη αποτελεί τον βασικό αποδέκτη των νέων φορολογικών παρεμβάσεων. Στο τραπέζι βρίσκεται η αλλαγή της φορολογικής κλίμακας, με στόχο να αυξηθεί το διαθέσιμο εισόδημα μισθωτών και οικογενειών, ενώ οι τελικές λεπτομέρειες θα εξαρτηθούν από τον δημοσιονομικό χώρο που θα προκύψει. Το ζητούμενο είναι η ελάφρυνση να γίνει αισθητή στην καθημερινότητα: στον καθαρό μισθό, στη φορολογική επιβάρυνση και τελικά στο ποσό που μένει κάθε μήνα στην τσέπη.
Ιδιαίτερη θέση στο πακέτο έχουν οι συνταξιούχοι, με την κυβέρνηση να εξετάζει παρεμβάσεις που θα ενισχύσουν το εισόδημά τους, ενώ στο τραπέζι παραμένει και το ζήτημα της προσωπικής διαφοράς – ένα θέμα με ιδιαίτερο πολιτικό βάρος, καθώς αφορά μεγάλο αριθμό συνταξιούχων που δεν βλέπουν στην πράξη το σύνολο των αυξήσεων. Ωστόσο, η 13η σύνταξη δεν πρέπει να θεωρείται κλειδωμένο μέτρο, καθώς ο Παπαθανάσης είχε ξεκαθαρίσει ότι, με τα τότε δεδομένα, δεν υπήρχε δημοσιονομικός χώρος για επαναφορά της. Έτσι, το ενδιαφέρον στρέφεται περισσότερο σε μόνιμες παρεμβάσεις που θα αυξάνουν το διαθέσιμο εισόδημα των συνταξιούχων και όχι σε ένα έκτακτο βοήθημα.
Μεγάλο μέρος της κυβερνητικής προσπάθειας θα κατευθυνθεί και στους ελεύθερους επαγγελματίες. Το τεκμαρτό σύστημα φορολόγησης έχει δημιουργήσει έντονες αντιδράσεις και η κυβέρνηση αναζητά τρόπους βελτίωσης της φορολογικής επιβάρυνσης χωρίς να εγκαταλείψει τη λογική της αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής. Τα σενάρια περιλαμβάνουν παρεμβάσεις στα τεκμήρια, φορολογικές ελαφρύνσεις και αλλαγές που θα περιορίζουν το βάρος για επαγγελματίες και μικρές επιχειρήσεις.
Στις προτεραιότητες που περιέγραψε ο Παπαθανάσης βρίσκονται και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, με το οικονομικό επιτελείο να εξετάζει παρεμβάσεις που θα μειώσουν το φορολογικό και λειτουργικό βάρος, δίνοντας μεγαλύτερη δυνατότητα στις επιχειρήσεις να επενδύσουν και να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας. Η κυβέρνηση θέλει να συνδέσει το πακέτο της ΔΕΘ όχι μόνο με την κατανάλωση αλλά και με την ανάπτυξη.
Στις κατηγορίες που ανέφερε ο Παπαθανάσης περιλαμβάνονται οι οικογένειες και οι νέοι, δείχνοντας ότι το κυβερνητικό «καλάθι» δεν θα περιοριστεί αποκλειστικά στις φορολογικές ελαφρύνσεις. Ιδιαίτερη σημασία έχει και το στεγαστικό, καθώς οι υψηλές τιμές αγοράς και τα ενοίκια αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα για τα νέα ζευγάρια. Στα σενάρια περιλαμβάνονται φορολογικά κίνητρα για την αξιοποίηση κλειστών κατοικιών, μέτρα για την αύξηση της προσφοράς και νέες παρεμβάσεις υπέρ όσων δυσκολεύονται να αποκτήσουν ή να νοικιάσουν σπίτι.
Ο Παπαθανάσης έδωσε παράλληλα και ένα δεύτερο μήνυμα, ότι η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης δεν σημαίνει ότι η ελληνική οικονομία θα περάσει σε περίοδο ύφεσης, καθώς υπάρχουν διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία και επενδύσεις που μπορούν να στηρίξουν την ανάπτυξη. Στο κυβερνητικό αφήγημα, οι παροχές της ΔΕΘ δεν θα πρέπει να εμφανιστούν ως μια προεκλογική «μοιρασιά», αλλά ως αποτέλεσμα της δημοσιονομικής δυνατότητας που έχει δημιουργήσει η πορεία της οικονομίας.
Εδώ βρίσκεται και το ενδιαφέρον της φετινής ΔΕΘ. Η επίσημη κυβερνητική προαναγγελία μιλά για πάνω από 1 δισ. ευρώ, ενώ δημοσιεύματα ανεβάζουν το συνολικό εύρος των παρεμβάσεων ακόμη και κοντά στα 2 δισ. ευρώ, εφόσον συνυπολογιστούν όλες οι δράσεις. Το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο, καθώς το οικονομικό επιτελείο θα πρέπει να αποφασίσει πόσα χρήματα θα κατευθυνθούν στη φορολογία, πόσα στις συντάξεις, πόσα στις οικογένειες και πόσα στους επαγγελματίες και τις επιχειρήσεις.
Πέρα από τους αριθμούς, υπάρχει και η πολιτική διάσταση. Η κυβέρνηση θέλει στη Θεσσαλονίκη να δείξει ότι έχει τη δυνατότητα να μειώσει φόρους και να αυξήσει το διαθέσιμο εισόδημα χωρίς να διαταράξει τη δημοσιονομική ισορροπία. Το τελικό στοίχημα, ωστόσο, θα κριθεί από το τι θα δει ο πολίτης στην τσέπη του: πόσα ευρώ θα αυξηθεί το καθαρό εισόδημα του μισθωτού, ποια θα είναι η πραγματική αύξηση για τον συνταξιούχο, πόσο θα μειωθεί ο φόρος για τον ελεύθερο επαγγελματία, ποια θα είναι η ελάφρυνση για την οικογένεια και αν θα υπάρξει πραγματική λύση στο πρόβλημα της στέγης για το νέο ζευγάρι. Αυτές είναι οι απαντήσεις που θα κρίνουν αν το «καλάθι» της ΔΕΘ θα μετατραπεί σε πραγματική οικονομική ανάσα ή θα μείνει μια μεγάλη εξαγγελία.
