Η κακοκαιρία που έπληξε την Αττική την Τρίτη 21 Ιανουαρίου άφησε πίσω της εκτεταμένες ζημιές, πλημμυρισμένους δρόμους, πτώσεις δέντρων, εγκλωβισμούς και απώλειες ανθρώπινων ζωών. Τα νότια προάστια και ειδικά η Γλυφάδα βρέθηκαν ξανά στο επίκεντρο, ξυπνώντας μνήμες από παλαιότερες καταστροφές και αναδεικνύοντας με οδυνηρό τρόπο τις διαχρονικές αδυναμίες της πόλης.
Ο επίκουρος καθηγητής Φυσικών Καταστροφών Μιχάλης Διακάκης, μιλώντας στο Newsbomb, ανέλυσε τα αίτια της νέας καταστροφής, τον ρόλο των αντιπλημμυρικών έργων, τις επιπτώσεις της ανθρώπινης παρέμβασης και τα όρια του σημερινού σχεδιασμού απέναντι σε φαινόμενα αυξημένης έντασης.
Ανατρέχοντας στην ιστορική πλημμύρα της Γλυφάδας το 1993, επεσήμανε ότι εκείνο το γεγονός δεν αξιοποιήθηκε ως ουσιαστική προειδοποίηση. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «Είχαμε μία πλημμύρα στη Γλυφάδα το 1993. Πιθανότατα αυτό δεν ήταν κάποιο καμπανάκι για να γίνουν κάποιες εργασίες στη Γλυφάδα», τονίζοντας ότι το κρίσιμο ερώτημα είναι τι πραγματικά άλλαξε έκτοτε.
Παρότι έγιναν παρεμβάσεις τα επόμενα χρόνια, ο ίδιος ξεκαθαρίζει ότι το ζητούμενο δεν είναι ο αριθμός των έργων αλλά η αποτελεσματικότητά τους. «Από το 1993 μέχρι σήμερα έχουν γίνει αρκετά έργα στη Γλυφάδα. Το ερώτημα είναι η φιλοσοφία και κατά πόσο αποδίδουν αυτά», σημείωσε, εξηγώντας ότι ένα έργο κρίνεται μόνο όταν δοκιμαστεί από ένα ακραίο φαινόμενο. «Δεν μπορούμε να το δούμε με το που φτιαχτεί ένα έργο, γιατί θα πρέπει να έχουμε ένα ακραίο φαινόμενο για να δούμε αν ήταν ικανό να παραλάβει το φορτίο ή όχι».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στα φερτά υλικά από τις ορεινές περιοχές, τα οποία μπορούν να ακυρώσουν τη λειτουργία ακόμα και υπαρχόντων υποδομών. «Τα πολλά φερτά υλικά που κατεβαίνουν από το βουνό υπάρχει περίπτωση να φράξουν τον αγωγό», εξήγησε, προσθέτοντας ότι σε μια τέτοια περίπτωση «το νερό δεν θα μπορέσει να μπει μέσα, αλλά θα κινηθεί στον δρόμο, δημιουργώντας τα προβλήματα που είδαμε».
Σύμφωνα με τον καθηγητή, υπάρχουν λύσεις που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν προληπτικά, όπως τα φράγματα ορεινής υδρονομίας. «Έργα που φαίνεται από την πρώτη ματιά ότι θα απέδιδαν καλύτερα είναι τα φράγματα ορεινής υδρονομίας, τα λεγόμενα φράγματα ανάσχεσης της ροής», ανέφερε, εξηγώντας ότι αυτά συγκρατούν τόσο τα φερτά υλικά όσο και την ορμή του νερού πριν αυτό φτάσει στις κατοικημένες περιοχές. «Εμποδίζουν τα φερτά υλικά να έρθουν προς τα κάτω και καθυστερούν και το νερό να κατέβει».
Ωστόσο, η υλοποίησή τους δεν είναι απλή υπόθεση. Όπως σημείωσε, «Δεν μπορεί να δοθεί μία απάντηση, γιατί εξαρτάται από την περιοχή, την τεχνική δυσκολία, τον προϋπολογισμό, αν θα υπάρξουν ενστάσεις και αν υπάρχει χρηματοδότηση», υπογραμμίζοντας ότι τέτοια έργα μπορεί να απαιτήσουν από λίγα χρόνια έως και δεκαετίες.
Σε ό,τι αφορά την κλιματική αλλαγή, ο κ. Διακάκης ξεκαθαρίζει ότι δεν μπορεί να αποτελεί τη μοναδική εξήγηση για κάθε πλημμύρα. «Όχι, δεν είναι σωστό να αποδίδουμε κάθε πλημμύρα αποκλειστικά στην κλιματική αλλαγή», είπε, επισημαίνοντας ότι καθοριστικό ρόλο παίζει και η ανθρώπινη δραστηριότητα. «Ένας πολύ σοβαρός παράγοντας είναι η παρουσία του ανθρώπου μέσα στον χώρο που κινείται το νερό της πλημμύρας», ανέφερε, τονίζοντας ότι ρέματα έχουν μετατραπεί σε δρόμους ή έχουν εγκλωβιστεί ανάμεσα σε κατασκευές. «Αυτό δεν είναι αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής. Η παρουσία μας εκεί είναι».
Αναφερόμενος ειδικά στο πρόσφατο φαινόμενο, διευκρίνισε ότι δεν επρόκειτο για μία από τις πιο ακραίες πλημμύρες. «Αυτή η πλημμύρα που έγινε χθες δεν είναι μία πολύ μεγάλη πλημμύρα. Είναι μία σημαντική τοπική καταστροφή, αλλά δεν μπορούμε να την κατατάξουμε στις πολύ μεγάλες και ακραίες πλημμύρες».
Παρά ταύτα, το συμπέρασμά του για το μέλλον της πρωτεύουσας είναι σαφές και ανησυχητικό. «Δεν είναι η Αθήνα έτοιμη για ένα πολύ ακραίο φαινόμενο», υπογράμμισε, σημειώνοντας ότι αντίστοιχα προβλήματα αντιμετωπίζουν οι περισσότερες μεγάλες πόλεις διεθνώς.
Κλείνοντας, στάθηκε στη χρόνια πολεοδομική επιβάρυνση της Αθήνας. «Η Αθήνα, λόγω των παρεμβάσεων δεκαετιών, έχει αφήσει ελάχιστο χώρο για το νερό. Είναι χτισμένη πάνω στις ζώνες κινδύνου της πλημμύρας», τόνισε, καταλήγοντας ότι «Επομένως είναι πάρα πολύ δυσεπίλυτο το πρόβλημα. Κινδυνεύουμε λοιπόν πολύ».
