Μια ιδιαίτερα επώδυνη τροπική νόσος, γνωστή ως Chikungunya, φαίνεται πως μπορεί πλέον να μεταδοθεί σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, καθώς η κλιματική αλλαγή και η άνοδος της θερμοκρασίας δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες για την εξάπλωσή της, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη.
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι στις χώρες της νότιας Ευρώπης, όπως η Ισπανία, η Ελλάδα και η Ιταλία, η πιθανότητα μετάδοσης μπορεί να διαρκεί πάνω από έξι μήνες κάθε χρόνο, ενώ ακόμη και περιοχές της νοτιοανατολικής Αγγλίας θα μπορούσαν να βρίσκονται σε κίνδυνο για περίπου δύο μήνες ετησίως. Η συνεχιζόμενη υπερθέρμανση του πλανήτη καθιστά την επέκταση της νόσου προς τον βορρά σχεδόν αναπόφευκτη.
Η συγκεκριμένη ανάλυση είναι η πρώτη που εξετάζει ολοκληρωμένα τον ρόλο της θερμοκρασίας στον χρόνο επώασης του ιού μέσα στο ασιατικό κουνούπι τίγρης, το οποίο έχει εξαπλωθεί στην Ευρώπη τις τελευταίες δεκαετίες. Η μελέτη διαπίστωσε ότι η ελάχιστη θερμοκρασία μετάδοσης είναι κατά 2,5°C χαμηλότερη από τις προηγούμενες εκτιμήσεις, γεγονός που χαρακτηρίστηκε από τους επιστήμονες ως μια «αρκετά σοκαριστική» εξέλιξη.
Ο ιός Chikungunya εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1952 στην Τανζανία και μέχρι πρόσφατα περιοριζόταν κυρίως σε τροπικές περιοχές, όπου καταγράφονται εκατομμύρια λοιμώξεις κάθε χρόνο. Η ασθένεια προκαλεί έντονο και παρατεταμένο πόνο στις αρθρώσεις, ιδιαίτερα εξουθενωτικό, ενώ μπορεί να αποβεί μοιραία για μικρά παιδιά και ηλικιωμένους.
Παρότι τα ευρωπαϊκά κρούσματα ήταν μέχρι πρόσφατα περιορισμένα, το 2025 σημειώθηκαν εκτεταμένες επιδημίες εκατοντάδων περιστατικών στη Γαλλία και την Ιταλία, γεγονός που εντείνει την ανησυχία.
Ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Σαντίπ Τεγκάρ από το Βρετανικό Κέντρο Οικολογίας και Υδρολογίας, υπογράμμισε ότι «ο ρυθμός υπερθέρμανσης του πλανήτη στην Ευρώπη είναι περίπου διπλάσιος από τον παγκόσμιο μέσο όρο» και πως το νέο χαμηλότερο θερμοκρασιακό όριο έχει τεράστια σημασία, καθώς η εξάπλωση προς τα βόρεια είναι πλέον «απλώς θέμα χρόνου».
Ο Δρ Steven White συμπλήρωσε ότι πριν από δύο δεκαετίες η ιδέα τροπικών ασθενειών όπως το Chikungunya στην Ευρώπη θα φαινόταν αδιανόητη, όμως σήμερα η πραγματικότητα έχει αλλάξει λόγω της κλιματικής αλλαγής και της παρουσίας του χωροκατακτητικού κουνουπιού τίγρης.
Τα στοιχεία δείχνουν ραγδαία αύξηση των περιστατικών. Η Γαλλία, για παράδειγμα, είχε καταγράψει περίπου 30 κρούσματα σε μια δεκαετία, ενώ το 2025 ξεπέρασε τα 800. Πολλά από αυτά συνδέθηκαν με ταξιδιώτες που επέστρεψαν από υπερπόντια τροπικά εδάφη.
Το κουνούπι τίγρης, που τσιμπά κυρίως κατά τη διάρκεια της ημέρας, μετακινείται όλο και πιο βόρεια καθώς οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν. Έχει ήδη εντοπιστεί στο Ηνωμένο Βασίλειο, χωρίς όμως να έχει τεκμηριωθεί ακόμη τοπική μετάδοση.
Η πρόληψη βασίζεται κυρίως στην αποφυγή τσιμπημάτων, καθώς τα διαθέσιμα εμβόλια είναι ακριβά. Οι ειδικοί συστήνουν χρήση απωθητικών, μακριά και ανοιχτόχρωμα ρούχα, καθώς και απομάκρυνση στάσιμων νερών όπου αναπαράγονται τα κουνούπια.
Η δρ Νταϊάνα Ρόχας Άλβαρεζ από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας τόνισε ότι η μελέτη δείχνει πως η μετάδοση στην Ευρώπη μπορεί να γίνει πιο συχνή με τον χρόνο, ενώ προειδοποίησε ότι έως και το 40% των ασθενών συνεχίζουν να βιώνουν έντονο πόνο ή αρθρίτιδα ακόμη και πέντε χρόνια μετά.
Η νέα έρευνα προσφέρει πιο ακριβή δεδομένα για τις περιοχές και τους μήνες υψηλού κινδύνου, δίνοντας στις αρχές τη δυνατότητα να σχεδιάσουν καλύτερα μέτρα επιτήρησης και παρέμβασης.
Καθώς οι χειμώνες στην Ευρώπη γίνονται ολοένα πιο ήπιοι, οι επιστήμονες φοβούνται ότι το φυσικό «φράγμα» που μέχρι σήμερα περιόριζε τα κουνούπια μπορεί να εξασθενήσει, οδηγώντας σε μεγαλύτερες και πιο συχνές επιδημίες στο μέλλον.
