Σε σοβαρή δοκιμασία βρίσκεται η Ευρώπη μετά τη μαζική είσοδο περισσότερων από 60.000 ανθρώπων στη Θέουτα μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο, γεγονός που προκάλεσε πολιτικές αντιδράσεις, έκτακτα μέτρα στα σύνορα και έντονη αντιπαράθεση μεταξύ ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Ο ισπανικός θύλακας στη Βόρεια Αφρική βρέθηκε αντιμέτωπος με πρωτοφανείς μεταναστευτικές ροές, κυρίως νεαρών Μαροκινών, οι οποίοι πέρασαν τα σύνορα διά ξηράς και θαλάσσης. Οι τοπικές αρχές δήλωσαν ότι αδυνατούν να διαχειριστούν τον τεράστιο αριθμό των αφίξεων, καθώς η Θέουτα αριθμεί περίπου 84.000 κατοίκους.
Η μαζική προσπάθεια εισόδου είχε και τραγικές συνέπειες. Σύμφωνα με τον μέχρι στιγμής απολογισμό, 57 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, είτε λόγω των ισχυρών θαλάσσιων ρευμάτων είτε από ποδοπάτημα στον κυματοθραύστη του Ταραχάλ. Τα νοσοκομεία και οι δομές υποδοχής της περιοχής δέχθηκαν εξαιρετικά μεγάλη πίεση, με τις διαθέσιμες υποδομές να μην επαρκούν για την αντιμετώπιση της κατάστασης.
Η απόφαση που άλλαξε τα δεδομένα
Σύμφωνα με την ανάλυση, καθοριστικό ρόλο στην εκδήλωση της κρίσης διαδραμάτισε απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ισπανίας, με την οποία απαγορεύτηκαν οι άμεσες επαναπροωθήσεις μεταναστών που εντοπίζονται στη θάλασσα πριν φτάσουν στον συνοριακό φράχτη.
Η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι όσοι εντοπίζονται μέσα στο νερό πρέπει να υπάγονται στις προβλεπόμενες διαδικασίες εξέτασης αιτημάτων ασύλου και δεν μπορούν να επιστρέφονται άμεσα.
Κατά το δημοσίευμα, τα κυκλώματα διακινητών αξιοποίησαν την απόφαση, διαδίδοντας μέσω των κοινωνικών δικτύων ότι τα σύνορα είχαν ανοίξει και ότι οι ισπανικές αρχές δεν μπορούσαν να απομακρύνουν όσους έφταναν στη Θέουτα από τη θάλασσα.
Αντιδράσεις και έκτακτα μέτρα στην Ευρώπη
Η κρίση προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και ανέδειξε για ακόμη μία φορά τις διαφορετικές προσεγγίσεις των κρατών μελών στο μεταναστευτικό.
Η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι ανακοίνωσε την προσωρινή αναστολή της εφαρμογής της Σένγκεν στις μετακινήσεις μεταξύ Ιταλίας και Ισπανίας, επαναφέροντας ελέγχους στις αεροπορικές και θαλάσσιες συνδέσεις των δύο χωρών. Παράλληλα, ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών έθεσε ακόμη και ζήτημα προσωρινής απομάκρυνσης της Ισπανίας από τη ζώνη ελεύθερης μετακίνησης.
Η Γαλλία αποφάσισε επίσης να αυξήσει την αστυνομική παρουσία και τους ελέγχους στα σύνορά της με την Ισπανία, φοβούμενη ότι μέρος των μεταναστευτικών ροών ενδέχεται να κινηθεί προς το γαλλικό έδαφος.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ έδωσε εντολή να αναπτυχθούν στρατιωτικές δυνάμεις στη Θέουτα για την ενίσχυση της ασφάλειας, χωρίς ωστόσο να κηρύξει την περιοχή σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Απαντώντας στην κριτική της Ρώμης, η ισπανική πλευρά επικαλέστηκε στοιχεία της Frontex, σύμφωνα με τα οποία η Ιταλία έχει αντιμετωπίσει τα προηγούμενα χρόνια μεγαλύτερο συνολικό αριθμό παράτυπων αφίξεων σε σχέση με την Ισπανία.
Διεθνείς πολιτικές προεκτάσεις
Η κρίση έλαβε γρήγορα ευρύτερες πολιτικές διαστάσεις, φτάνοντας μέχρι τις Ηνωμένες Πολιτείες. Μέσω του Fox News, εκπρόσωπος του Ντόναλντ Τραμπ συνέδεσε τις εικόνες από τη Θέουτα με τις προειδοποιήσεις του Αμερικανού προέδρου για τις συνέπειες της μαζικής και ανεξέλεγκτης μετανάστευσης.
Οι εικόνες χιλιάδων ανθρώπων να περνούν μαζικά τα ευρωπαϊκά σύνορα χρησιμοποιήθηκαν από πολιτικές δυνάμεις που υποστηρίζουν αυστηρότερα μέτρα και εντονότερη φύλαξη των συνόρων.
Οι υποψίες για τον ρόλο του Μαρόκου
Το δημοσίευμα αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη στάση του Μαρόκου, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο οι μεταναστευτικές ροές να χρησιμοποιήθηκαν ως μέσο πολιτικής πίεσης προς την Ισπανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η καθυστερημένη αντίδραση των μαροκινών αρχών και η αρχική απουσία αποτελεσματικών μέτρων αναχαίτισης παρουσιάζονται ως ενδείξεις ότι η μετακίνηση του πληθυσμού ενδέχεται να αξιοποιήθηκε για διπλωματικούς σκοπούς.
Παρόμοιες πρακτικές έχουν χαρακτηριστεί στο παρελθόν ως εργαλειοποίηση του μεταναστευτικού, όταν τρίτες χώρες επιτρέπουν ή διευκολύνουν μαζικές μετακινήσεις ανθρώπων προκειμένου να πιέσουν ευρωπαϊκά κράτη.
Στο υπόβαθρο της έντασης βρίσκεται και το καθεστώς της Θέουτα. Το Μαρόκο αμφισβητεί την ισπανική κυριαρχία στον θύλακα και αντιδρά στην προοπτική πλήρους ένταξής του στη ζώνη Σένγκεν, καθώς μια τέτοια εξέλιξη θα απαιτούσε την έκδοση θεωρήσεων εισόδου για τους Μαροκινούς πολίτες και θα ενίσχυε θεσμικά τη θέση της Ισπανίας στην περιοχή.
Η νέα κρίση επαναφέρει στο προσκήνιο τα ερωτήματα για την προστασία των ευρωπαϊκών συνόρων, τη δυνατότητα κοινής αντιμετώπισης μαζικών μεταναστευτικών ροών και τον βαθμό στον οποίο η ασφάλεια της Ευρώπης μπορεί να εξαρτάται από τις αποφάσεις και τις πολιτικές τρίτων χωρών.
