Σφίγγει ο κλοιός για τα «σπιτάκια» της ανακύκλωσης

Η υπόθεση των «Σπιτιών Ανακύκλωσης» δεν είναι πλέον μια πολιτική κόντρα ούτε ένας συνηθισμένος επιχειρηματικός καβγάς. Οι συμβάσεις για τα Σπιτάκια Ανακύκλωσης βρίσκονται στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, ενώ έχουν πραγματοποιηθεί έρευνες και έχουν συλλεχθεί συμβάσεις, οικονομικά στοιχεία και ηλεκτρονικά αρχεία.

Η συγκεκριμένη έρευνα αφορά προμήθειες και αποφάσεις της προηγούμενης διοίκησης της Περιφέρειας Αττικής επί Γιώργου Πατούλη. Δεν αφορά τη σημερινή διοίκηση της Περιφέρειας. Μέχρι σήμερα δεν έχει ανακοινωθεί άσκηση ποινικών διώξεων ή σύλληψη σε βάρος των προσώπων που αναφέρονται στα δημοσιεύματα. Αυτό, όμως, δεν ακυρώνει το βασικό γεγονός: μια υπόθεση δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ εξετάζεται πλέον από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελική Αρχή.

Συνολικά, μέσω των επίμαχων συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων αποκτήθηκαν 248 Σπιτάκια Ανακύκλωσης: 130 για την Αττική, 58 για την Πελοπόννησο και 60 για την Κρήτη. Παράλληλα, η Ελλάδα φέρεται να έχει ήδη επιστρέψει περίπου 6 εκατ. ευρώ σε ευρωπαϊκούς πόρους, έπειτα από δημοσιονομικές διορθώσεις που συνδέθηκαν με παρατυπίες στις σχετικές προμήθειες.

ΠΩΣ ΤΑ 66.000 ΕΥΡΩ ΕΦΤΑΣΑΝ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΙΣ 300.000;

Αυτό είναι το ερώτημα που δεν μπορεί να θαφτεί κάτω από ανακοινώσεις, τεχνικούς όρους και εκατέρωθεν καταγγελίες.

Σε στοιχεία που αποδίδονται στο πόρισμα της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου έχει χρησιμοποιηθεί ως σημείο αναφοράς ποσό περίπου 66.000 ευρώ για εξοπλισμό, την ώρα που οι τελικές προσφορές για ένα ολοκληρωμένο Πολυκέντρο έφθαναν τις 332.072 ευρώ με ΦΠΑ.

Η διαφορά είναι τεράστια και απαιτεί αναλυτική απάντηση: τι ακριβώς περιλαμβανόταν στο ποσό των 66.000 ευρώ, τι προστέθηκε στη συνέχεια, πόσο κόστιζαν η εγκατάσταση, το περίβλημα, το λογισμικό, η συντήρηση και η λειτουργική υποστήριξη και, τελικά, εάν η τελική τιμή ήταν εύλογη.

Δεν αρκεί να ακούμε ότι πρόκειται για «ανόμοια πράγματα». Χρειάζεται καθαρή κοστολόγηση, γραμμή προς γραμμή. Όταν το ένα ποσό γίνεται πέντε φορές μεγαλύτερο, ο φορολογούμενος δεν ζητά τεχνικές υπεκφυγές. Ζητά αριθμούς.

Η ΤΕΧΑΝ ΑΠΑΝΤΑ ΚΑΙ ΠΕΡΝΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΕΠΙΘΕΣΗ

Η ΤΕΧΑΝ απορρίπτει κατηγορηματικά τις κατηγορίες περί υπερκοστολόγησης και κάνει λόγο για οργανωμένη επιχείρηση δυσφήμησης από ανταγωνιστικά και άλλα συμφέροντα.

Η εταιρεία υποστηρίζει ότι το ποσό των 66.000 ευρώ δεν αφορά το ίδιο αντικείμενο με την ολοκληρωμένη εγκατάσταση. Επισημαίνει, επίσης, ότι ανταγωνιστική εταιρεία είχε καταθέσει στον διαγωνισμό της Πελοποννήσου προσφορά 267.800 ευρώ πλέον ΦΠΑ — 332.072 ευρώ συνολικά — ανά Πολυκέντρο, και ζητά να δημοσιοποιηθούν όλες οι οικονομικές προσφορές, ώστε να γίνει πραγματική σύγκριση.

Παράλληλα, επικαλείται την απόφαση 1345/2024 της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, την οποία ερμηνεύει ως δικαίωσή της απέναντι στις καταγγελίες για υπερκοστολόγηση και «φωτογραφικές» τεχνικές προδιαγραφές. Αυτή είναι η επίσημη θέση της εταιρείας και οφείλει να καταγραφεί ακέραιη. Δεν καταργεί, όμως, ούτε αντικαθιστά την εισαγγελική έρευνα που βρίσκεται σε εξέλιξη.

ΤΑ «ΣΠΙΤΑΚΙΑ» ΕΜΕΙΝΑΝ ΣΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ

Και ενώ η δημόσια σύγκρουση για το κόστος φουντώνει, υπάρχει ένα ακόμη απολύτως πρακτικό πρόβλημα: τα ίδια τα Πολυκέντρα.

Ο ΕΔΣΝΑ ενημέρωσε τους δήμους της Αττικής ότι δεν θα ανανεώσει τη σύμβαση λειτουργικής υποστήριξης και τους κάλεσε να αναλάβουν οι ίδιοι τη λειτουργία των εγκαταστάσεων. Από τις 15 Ιουλίου, σύμφωνα με τη σχετική ενημέρωση, σταμάτησαν η συλλογή των υλικών, η τεχνική υποστήριξη και η καταβολή του ανταποδοτικού κινήτρου προς τους πολίτες.

Έτσι, δήμοι που αρχικά παραχωρούσαν κυρίως τον χώρο και κάλυπταν περιορισμένες λειτουργικές ανάγκες καλούνται τώρα να βρουν προσωπικό, να οργανώσουν την αποκομιδή, να συντηρήσουν τον εξοπλισμό και να κρατήσουν σε λειτουργία εγκαταστάσεις που πληρώθηκαν με δημόσιο και ευρωπαϊκό χρήμα.

Η εταιρεία απαντά ότι οι συμβάσεις ολοκληρώθηκαν και ότι η ευθύνη για την καθυστέρηση νέων αναθέσεων ανήκει στους αρμόδιους φορείς. Το αποτέλεσμα, πάντως, είναι ένα: τα πολυδιαφημισμένα «Σπιτάκια» έμειναν στους δήμους και ο λογαριασμός της καθημερινής λειτουργίας αναζητά νέο αποδέκτη.

ΚΑΙ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΩΡΑ, ΝΕΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ 210 ΕΚΑΤ. ΕΥΡΩ

Ενώ η παλαιά υπόθεση ερευνάται, βρίσκεται σε εξέλιξη μια διαφορετική αλλά τεράστια διαγωνιστική διαδικασία: η προμήθεια περίπου 4.000 αυτόματων μηχανημάτων επιστροφής πλαστικών φιαλών και μεταλλικών συσκευασιών, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 210 εκατ. ευρώ, στο πλαίσιο του νέου Συστήματος Εγγυοδοτικής Επιστροφής.

Ο διαγωνισμός προκηρύχθηκε από την DRS Hellas Α.Ε. και αφορά συμφωνία-πλαίσιο για τον εξοπλισμό που θα χρησιμοποιηθεί στο νέο σύστημα επιστροφής συσκευασιών. Πρόκειται για διαφορετικό διαγωνισμό από τις προηγούμενες προμήθειες των Πολυκέντρων. Η χρονική σύμπτωση, όμως, είναι πολιτικά και δημοσιογραφικά αδύνατον να αγνοηθεί.

Η νορβηγική TOMRA έχει καταθέσει ενστάσεις, υποστηρίζοντας ότι συγκεκριμένοι τεχνικοί και διαδικαστικοί όροι περιορίζουν τον ανταγωνισμό και ευνοούν την αμερικανική Envipco και την ελληνική ΤΕΧΑΝ. Μεταξύ άλλων, έχει διατυπωθεί ένσταση για εγγυητική επιστολή 500.000 ευρώ, για περιορισμένες προθεσμίες και για τεχνικές προδιαγραφές που, κατά την καταγγέλλουσα εταιρεία, δυσχεραίνουν τη συμμετοχή άλλων διεθνών κατασκευαστών. Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν έχουν κριθεί οριστικά από τις αρμόδιες Αρχές.

Από την πλευρά της, η ΤΕΧΑΝ συνδέει τον νέο κύκλο δημοσιευμάτων με την ανακήρυξη αναδόχου στους δύο διεθνείς διαγωνισμούς της DRS Hellas στις 3 Ιουλίου 2026 και υποστηρίζει ότι η επίθεση εναντίον της ξεκίνησε αμέσως μετά το αποτέλεσμα.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν μια εταιρεία που ελέγχεται μπορεί νομικά να συμμετέχει σε έναν άλλο διαγωνισμό. Χωρίς καταδικαστική ή αποκλειστική απόφαση, δεν μπορεί αυτομάτως να αποκλειστεί.

Το πραγματικό ερώτημα είναι άλλο:

Πώς διασφαλίζεται πλήρως η αξιοπιστία ενός διαγωνισμού 210 εκατ. ευρώ όταν γύρω από προηγούμενες προμήθειες των ίδιων πρωταγωνιστών βρίσκεται σε εξέλιξη εισαγγελικός έλεγχος και ταυτόχρονα κατατίθενται νέες ενστάσεις περί περιορισμού του ανταγωνισμού;

Η απάντηση δεν μπορεί να είναι «προχωράμε και βλέπουμε». Σε έναν διαγωνισμό τέτοιου μεγέθους χρειάζονται ανοιχτές διαδικασίες, σαφείς προδιαγραφές και πλήρης δημοσιοποίηση των οικονομικών και τεχνικών δεδομένων. Ούτε σκιές ούτε fast track διευθετήσεις.

Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΠΑΤΟΥΛΗ ΟΦΕΙΛΕΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Η υπόθεση που εξετάζεται αφορά αποφάσεις, συμβάσεις και χειρισμούς της προηγούμενης διοίκησης της Περιφέρειας Αττικής επί Γιώργου Πατούλη. Όσοι εισηγήθηκαν, ενέκριναν και υπέγραψαν τις σχετικές συμβάσεις οφείλουν να εξηγήσουν τι ακριβώς αγόρασε η Περιφέρεια, πώς προσδιορίστηκε το τίμημα και ποιος έλεγξε αν οι τιμές υπηρετούσαν το δημόσιο συμφέρον.

Η Δικαιοσύνη θα αποφανθεί για τυχόν ποινικές ευθύνες. Η πολιτική ευθύνη, όμως, δεν προϋποθέτει απαραίτητα μια δικαστική απόφαση. Αρχίζει από τη στιγμή που ο πολίτης ζητά εξηγήσεις και η διοίκηση οφείλει να απαντήσει με σαφήνεια και πλήρη διαφάνεια.

Η υπόθεση δεν αφορά τη σημερινή διοίκηση της Περιφέρειας. Αφορά, όμως, ένα σύστημα αποφάσεων που λειτούργησε κατά την προηγούμενη διοίκηση και τώρα καλείται να δώσει απαντήσεις.

Η υπόθεση πλέον δεν ανήκει στην πολιτική αντιπαράθεση ούτε στις ανακοινώσεις των εμπλεκομένων. Ανήκει στις αρμόδιες Αρχές, που καλούνται να εξετάσουν όλα τα στοιχεία και να δώσουν οριστικές απαντήσεις. Μέχρι τότε, οι πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν πώς διαχειρίστηκε κάθε ευρώ δημόσιου και ευρωπαϊκού χρήματος και όσοι έλαβαν τις αποφάσεις οφείλουν να τις εξηγήσουν με πλήρη διαφάνεια.

1. Πώς προκύπτει αναλυτικά η διαφορά ανάμεσα στις 66.000 και στις 332.072 ευρώ;

2. Ποιοι εισηγήθηκαν, ενέκριναν και υπέγραψαν τις συμβάσεις επί διοίκησης Πατούλη;

3. Γιατί τα Πολυκέντρα έμειναν χωρίς λειτουργική υποστήριξη και πέρασαν στους δήμους;

4. Τι ακριβώς έκρινε η απόφαση 1345/2024 του Ελεγκτικού Συνεδρίου και τι εξακολουθεί να εξετάζει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία;

5. Ποιες πρόσθετες δικλίδες διαφάνειας εφαρμόζονται στον νέο διαγωνισμό των 210 εκατ. ευρώ;